angelus

kuzey italya’nın doğusunda adriyatik denizi kıyılarında karaya 4 kilometre uzunluğunda kara ve demiryolu köprüsü ile bağlanan, yaklaşık 118 adacık üzerine kurulu bir ada şehirdir. venedik’te adacıkları birbirinden ayıran 170 kanal ve birbirine bağlayan 400 köprü bulunur.

venedik, tarih boyunca avrupa´nın en önemli ticaret başkentlerinden biri olmuştur. venedikliler, türklerden ve araplardan öğrendikleri sayı sistemi ile ticaret aritmetiğini en üst düzeye çıkarmışlar ve bu nedenle bütün avrupalı tacirler bu aritmetiği öğrenebilmek için venedik’te açılan birçok okula gelerek eğitim almışlardır. venedik nüfusu o dönemlerde 300.000 civarında iken günümüzde 72.000’e kadar düşmüştür ve halen azalmaktadır. yaşlı nüfusun yoğunlukta olduğu venedik, artık anakarada bulunan mestre adı verilen yeni şehre doğru kaymaktadır. venedik’te yaşayanların %50’den fazlası geçimlerini turizmden sağlamaktadırlar. bugüne kadarki rekor bir günde 150.000 turisttir. bu kadar turistik olması ve her şeyin deniz yoluyla taşınması sonucu fiyatlar italya’nın geneline göre daha pahalıdır.

italya’nın kuzeyinde veneto bölgesinde 259,968 nüfuslu bir şehir.

verona arenası, roma imparatorluğu döneminden kalma önemli bir eserdir. verona resim sanatına adanmış olan verona şehir sanat müzesinin yanısıra, arkeoloji müzesi ve fresk müzesi görülmeye değer yerlerdir.

william shakespeare’in "romeo ve juliet" hikayesinde konu edilen juliet’in evi verona’dadır.

kalabriya bölgesinin 1970 yılından beri merkezidir.nüfusu 94,969 kişidir.

italya’ya bağlı olan sardunya adası’nda bir şehir. nüfusu 292.000’dir.

italya’nın kuzeyinde yer alan bir şehirdir. kızıl şehir olarak da anılan bologna, orta çağ mimarisinin birçok örnekleriyle doludur ve ismini de binaların çoğunun kırmızı tuğlalı olmasından almıştır.

şehir ayrıca ismindeki "kızıl"a da gönderme yapılabilecek düzeyde solcu bir şehir olmasıyla tanınır. 1088’de kurulan üniversitesi, avrupa’nın en eski üniversitesi olarak bilinir. dante, erasmus ve kopernik ünlü öğrencilerinden bazılarıdır.

diğer bir özelliği de italya gibi futbol fanatiği bir ülkede basketbola olan tutkusudur. devamlı euroleague’de oynayan iki önemli basketbol takımına sahiptir.

italya’nın lombardy bölgesinde bulunan bir şehirdir. nüfusu 113,143’tür. şehir denizden yüksekliği 249 m’dir.

papua yeni gine’nin başkenti aynı zamanda en büyük şehri olan port moresby 200.000 nüfusla ülkenin kent denilebilecek tek şehiridir. kentte ingiltere tarafından gönderilen bir vali oturur.

amman ürdün krallığının başkenti. 635 yılında müslümanların eline geçen amman,1516’da yavuz sultan selim’in mısır seferi sırasında osmanlı topraklarına katıldı. ii. abdülhamit devrinde rusya’dan kaçarak osmanlı devletine sığınan çerkezlerin bir kısmı amman civarına yerleştirildi.

1908’de tamamlanan hicaz demiryolu hattının ammandan geçmesi şehrin önemini arttırdı. i. dünya savaşından sonra ingiliz manda yönetimine giren amman 1946’da ürdün krallığının başkenti oldu.

karayolları ile ülkenin diğer şehirlerine bağlanan başkent amman’da uluslar arası bir havaalanı mevcuttur. önemli bir sanayi merkezi olan şehirde ürdün üniversitesi bulunmaktadır. şehrin en önemli tarihi eseri, romalılarda kalma kalesidir. kalenin içinde antik bir tiyatro bulunmaktadır.

ürdün’ün güneyinde akabe körfezi kıyısında yer alan önemli bir liman şehridir.

akabe vilayetinin merkezi olan şehrin nüfusu 70.000’dir. şehir ürdün’ün denize açılan tek limanı olması sebebiyle stratejik bir öneme sahiptir. akabenin hemen yanında israil’in elyat şehri yer alır.

7. yüzyılda müslümanların idaresine geçen şehir, 1115 yılında haçlıların hakimiyetine girdi. selahaddin eyyubi akabe’yi 1170 yılında haçlılardan geri aldı. yavuz sultan selim’ın mısır seferi sırasında 1516 tarihinde osmanlı topraklarına katılan şehirde hac yolarının emniyeti için bir kale inşa edildi. osmanlıların yaptırdığı bu kale evliya çelebinin seyahatnamesinde ayrıntılı bir şekilde anlatılmaktadır.

osmanlı topraklarından hacca gidenlerin şam’dan sonra ikinci durağı olan akabe aynı zamanda şam ile mısır üzerinden gelen hacıların buluşma noktasıydı. 1869 yılında süveyş kanalının 1908’de hicaz demiryolunun açılmasıyla akabe eski önemini kaybetti.

i. dünya savaşından sonra ingilizlerin eline geçen akabe 1946 yılında ürdün’ün bir şehri haline geldi. 1948’deki arap israil savaşından sonra gelen filistinli mültecilerle şehrin nüfusu hızla arttı. günümüzde ürdün’ün önemli bir gelir kaynağı olan fosfat akabe limanından ihrac edilmektedir. bu sebeple önemli bir ticaret merkezi olan şehirde aynı zamanda lüks oteller ve bir de havaalanı mevcuttur.

maşşallah diyip, kulak memesi çekilirken aynı zamanda dudaklardan istemsizce "muckkkk" efekti de çıkartılır efendim.

acaristan özerk cumhuriyeti’nde bulunan, aynı adlı ilçenin yönetim merkezi olan şehirdir. karadeniz kıyısında yer alır. demiryolu istasyonunun ve çay işleme atölyelerinin bulunduğu çürüksu, yazın önemli dinlence yerlerinden biridir. nüfusu 18.600’dür (2002).

çürüksu, 16. yüzyıldan itibaren osmanlı yönetimine girdi ve ismini bu dönemde aldı. 93 harbi olarak da bilinen 1877-1878 osmanlı-rus savaşı’yla çarlık rusya’sınca işgal edildi. bu tarihten sonra anadolu’ya göç eden müslüman gürcülerin bir bölümü çürüksu’dan gelmiştir. bunlardan çürüksulu ali paşa, başta ordu ve çevresi olmak üzere, ii. abdülhamid döneminde muhacirlerin iskânı gibi konularda önemli rol oynamıştır.

gürcistan’ın bugünkü başbakanı zurab noğadeli çürüksuludur.

gürcüstan’ın batısında, tarihsel samegrelo bölgesinde bulunan bir kenttir. odişi ovasında, çhouşi ırmağının kıyısında yer alır. nüfusu 69.000’dir (2002).

kaynaklarda adından ilk kez 17. yüzyılda söz edilmiştir. odişi prensliği’nin yönetsel ve kültürel merkeziydi. 1855-1857 arasında osmanlıların egemenliği altında kaldı. daha sonra çarlık rusya’sının yönetimi altına girdi. demiryolu ve devlet yolu kentten geçmektedir.

görülecek yerler arasında zugdidi tarih ve etnografya müzesi, tiyatro, samegrelo prensleri dadianilerin sarayı ve nadir bitkilerin bulunduğu botanik bahçesi sayılabilir.

gürcüstan’ın şida kartli bölgesinde kent. gürcüstan’dan fiilen kopmuş olan ayrılıkçı güney osetya’nın idari merkezidir. stalin’in adından dolayı 1934-1961 arasında staliniri denmiştir. osetler tshinval olarak adlandırır. 1989’da 42.934 kişinin yaşadığı kentin nüfusu, gürcülerin göç ettirilmesinden sonra azalmıştır ve bugün nüfusunun 30.000 kadar olduğu tahmin edilmektedir. tshinvali, 1991-1992 yıllarında ayırılıkçı oset güçleri ile gürcü hükümetine bağlı gönüllü milisler arasındaki çatışmalarda büyük zarar görmüştür.

gürcistan’ın başkenti olup, kura irmağı’nın her iki yakasında yer alır. kent, 350 km²’lik bir alana yayılır. nüfusu 1.345.000’dir.

tiflis, endüstri, sosyal ve kültür merkezi olan bir kenttir. ayrıca önemli bir global enerji projesinin (bak. baku-tiflis-ceyhan boruhattı) geçiş hattı üzerinde bulunur. kent, tarihsel ipek yolu üzerinde yer alır ve bundan dolayı rusya’nın kuzey kafkasya bölgesi, türkiye ve güney kafkasya’daki (transkafkasya) ermenistan ve azerbaycan arasında önemli tarihsel bir role sahip olmuştur.

kentin kartça adı tbilisi’nin bir efsaneden geldiği kabul edilir. bu efsaneye göre tiflis, mö 5. yüzyılda ormanlarla kaplı bir yerdir. bir gün kral vahtang gorgasal ava çıkar. aralıksız uçan sülünün peşine eğitilmiş atmacasını salar. aradan zaman geçer, ne atmaca ne de sülün görünürde yoktur. onlara aramaya başlarlar ve kısa süre sonra ikisini de sıcak suya düşmüş olarak bulurlar. kral orayı çok beğenir ve bir kent kurmalarını buyurur. kente, orada bulunan tsheli (sıcak) ya da eskiden söylendiği gibi tpili (sıcak) sudan dolayı tpilisi ya da tbilisi adı verilir.

gürcüstan’ın doğusunda, kaheti bölgesinin başta gelen kentidir. nüfusu yaklaşık 21.800 (2002). başkent tiflis’e 156 kilometre uzaklıktadır.

telavi, 8. yüzyılda kuruldu. 15. yüzyılda birleşik gürcü krallığının parçalanmasından sonra, kaheti krallığı’nın başkentiydi. 1762’de, kartli-kaheti krallığı’nın başkenti oldu. 1801’de ruslar bu krallığı ortadan kaldırınca bu konumun yitirdi.

telavi’de ve çevresinde zengin tarihsel kalıntılar vardır: alaverdi katedrali, sameba kilisesi, ikalto akademisi, aziz giorgi kilisesi. tsinandeli bahçes’nde ünlü yazar ilia çavçavadze’nin ikametgâhı bulunur. doğal manzarası açısından da telavi, gürcüstan’ın görülmesi gereken yerlerinden biridir.

karedeniz kıyısında, gürcistan’ın abhazya özerk cumhuriyeti’nin yönetim merkezi olan kenttir. 1989 sayımında nüfusu 121.406’ydı.

sohumkale, liman ve tatil kenti olarak bilinir. ayrıca bir havalanı bulunur. plajları, otelleri, kaplıcalarıyla ünlüdür. tarihsel botanik bahçesi 1840’ta kurulmuştur. 1945-1954 arasında, sovyet nükleer programlarının geliştirildiği bir fizik laboratuvarı bulunuyordu.

sohumkale, m.ö. 6. yüzyılda dioskurias adıyla bir yunan kolonisi olarak kuruldu. plinius ve arrianos kentten sebastopolis olarak söz ederler. apsilia prensligi ve 11. yüzyılda abhazya krallığı döneminde kentin önemi daha da arttı. 15. yüzyılda bu krallığın yıkılmasından sonra sohumkale, abhazya prensliği’nin başta gelen kentiydi. kent osmanlılarca alındı ve 1810 tarihine değin suhum-kale olarak adlandırıldı. bu tarihte kent rusların eline geçti. suhum, 1990’ların başında gürcü abhazlar arasındaki savaşa sahne oldu ve büyük ölçüde yıkıma uğradı. pek çok yapı ve ulusal kütüphane bu sırada yandı. suhum, gürcistan ordusunun işgali (1992-1993) sırasında büyük hasar gördü. kent, savaşın izlerini hâlâ taşımaktadır.

gürcüstan’ın güneydoğusunda, kvemo kartli ilinde bir kenttir. başkent tiflis’e 25 km uzaklıktadır. kura (mtkavari) nehri kentin ortasından geçer. nüfusu 116.384 (2002). kent, 1948’de, metalurji fabrikasının yanında kuruldu. bu adı, moğolların 1256 yılında yıktığı, hemen yakınlardaki eski rustavi kentinden aldı. bu eski rustavi kentinden günümüze sadece kale kalıntıları kalmıştır. modern rustavi kenti, kuruluşundan kısa sürede güney kafkasya’nın endüstri merkezi haline geldi. 1991 yılında sovyetler birliği’nin yıkılmasından sonra bu önemini yitirdi. kent endüstri merkezi olmaktan çıktı ve nüfusun büyük kısmı işsiz kaldı. rustavi, öte yandan bir kültür merkezidir. ünlü rustavi hlak dansları topluluğu bu kenttedir. kentte ayrıca, yükseköğretim kurumları, tiyatro, müze vardır. düzenli olarak “altın maske” adıyla uluslararası tiyatro festivali düzenlenmektedir.

gürcistan’ın batısında, karadeniz kıyısında bulunan bir liman kentidir. batı gürcistan’ın en önemli ırmağı olan rioni, poti’de denize dökülür. nüfusu 47.149’dur (2002).

m.ö. 5. yüzyılda, burada yunan kolonisi phasis (pazisi) yer alıyordu. mitolojiye göre argonotların “argo” adlı gemisi buraya yanaşmıştır. ortaçağda poti, samegrelo prensliği’nin bir kalesiydi. 1578’de bir kent olarak kabul edildi. bir dönem osmanlı egemenliği altında kaldı. 1828’de çarlık rusya’sının eline geçti.

poti, demiryoluyla başkent tiflis’e bağlanır. liman, gürcüstan’ın denize açılan kapılarından biridir. burada petrol tesisleri, gemi tezgâhları, yükseköğretim kurumları, tiyatro ve müze vardır.

lazcası paşi-faşi olup samegrelo-megrelya’ya bağlı bir laz kentidir.gürcistan’ın candamarı konumundadır.

gürcüstan’ın en eski kentlerinden biridir. doğu gürcüstan’da, tarihsel kartli bölgesinde yer alır. başkent tiflis yakınlarında, kura ve aragvi ırmaklarının birleştiği yerde kuruludur. iö 3. yüzyıl ile is 5. yüzyıl arasında kartli krallığı’nın başkenti olan mtsheta, bugün mtsheta-mtianeti bölgesinin yönetsel merkezidir. gürcüler, 317 yılında hıristiyanlığı burada kabul ettiler ve kent, gürcüstan ortodoks kilisesi’nin bugün de merkezidir. gürcü hıristiyanlık mimarlığının en önemli yapıları olan svetitshoveli katedrali (11. yüzyıl) ve cvari manastırı (6. yüzyıl) mtsheta kentindedir. mtsheta’da ayrıca armazi kalesi ve armazi akropölü, samtavro kilisesi, bebristshihe adlı kale ve arkeoloji enstitüsü bulunmaktadır.

gürcüstan’ın güneyinde, kvemo kartli bölgesinde bulunan küçük bir kenttir. marneuli ovasında yer alır ve aynı adlı ilçenin merkezidir. yöredeki eski yerleşmenin adı lomtagora’ydı ve bu ad 13. yüzyıldaki kaynaklarda yer almaktadır. 17. yüzyılda iran şahı i. abbas, bu yöredeki gürcülerin yerine borçalı türkmenlerini yerleştirdi. yörenin ve kasabının adı da borçalı olarak değiştirildi. 1947’de kasabanın ve yörenin adı yeniden marneuli oldu. yörede eski kale kalıntıları ve ortaçağdan kalma kilise vardır. bugün yaklaşık 19.000 kişinin yaşadığı marneuli’nin nüfusunun çoğunluğunu azeriler oluşturur.