angelus

britanya adası’nı fransa’dan ayırır, atlas okyanusu ile kuzey buz denizi’ni birleştirir. uzunluğu 563 km, en geniş yeri ise 240 km’dir. deniz oldukça sığdır. ortalama derinlik 120 metre kadardır.

akdeniz ile kızıldeniz’i birbirine bağlayan yapay suyoludur. sina yarımadası’nın batısındadır. 163 kilometre uzunluğunda ve en dar yerinde 300 metre genişliğindedir. kanal, afrika çevresinde dolaşmaya gerek kalmadan asya ile avrupa arasında deniz taşımacılığı yapılmasını sağlar.

dünya’nın önemli kanallarından birisi arasında yer alır.eski gemiciler ticarette çok uzun yol ve mesafe kat ettikleri için böyle bir kanal yapma gereksiniminde bulunmuşlardır.süveyş kanalı’nın açılmasında osmanlı imparatorluğu’nun da büyük önemi vardır. mısır topraklarında bulunan ve akdeniz ile kızıldeniz’i birleştiren 161 km uzunluğunda yapay suyolu. kanalın genişliği 70-125 m arasında değişmektedir. derinliği 11-12 m’dir. su kesimi 10,36 m’den fazla olan gemiler kanaldan geçemez. 1951 yılında trafiği kolaylaştırmak amacıyla el-kantara ile el-firdan arasında 13,5 km lik bir yan geçit açılmıştır.

arap yarımadası arasında bulunan ve 5 km eninde olan boğazdır.

karadeniz’i akdeniz’e bağlayan boğazlardan birisidir. asya ile avrupa kıtalarının birbirine bağlayan boğazda köprü yoktur. kıtalar arasında ulaşım feribotlarla sağlanır. en derin noktasının derinliği 167 metre olan boğazın ortalama derinliği 65 metredir.

karadeniz’le marmara denizi’ni birleştiren su yoluna verilen isim. istanbul’un rumeli (avrupa) ve anadolu (asya) yakalarını birbirinden ayırır. uzunluğu düz olarak 30 kilometredir. girinti ve çıkıntılar hesaba katılınca kıyıların uzunluğu ortaya çıkar. rumeli yakasında rumeli feneri’nden haliç kıyılarını dolaşarak ahırkapı fenerine kadar 55 kilometre, anadolu yakasında anadolu feneriyle kızkulesi arası 35 kilometre, selimiye önündeki kayak burnu’ na kadar 36 kilometredir. boğazın en geniş yeri anadolu feneri ile rumeli feneri arasında 3600 metre, en dar yari de anadolu hisarı ile rumeli hisarı arasında 760 metredir. boğaz’ın en derin yeri bebek’le kandilli arasında 120 metredir.

istanbul boğazı’nda su yüzünde karadeniz’den marmara’ya, su altında marmara’dan karadeniz’e akıntılar vardır. su yüzeyinde yer yer ters akıntılar da görülür.

istanbul boğazı üzerinde 1973 yılında açılan 1073 m. boyundaki boğaziçi köprüsü ve 1986’da açılan 1090 m. boyundaki fatih sultan mehmet köprüsü iki yakayı birbirine bağlamaktadır. boğazı alttan geçecek marmara projesinin 2008’de tamamlanması beklenmektedir.

güney amerika’da horn burnu ile güney shetland adaları arasında boğaz.

genişliği 1.800 km olan drake boğazı (drake geçidi de denir), batıda büyük okyanus’a, doğuda atlas okyanusu’na açılır. 1578’de boğazı bulan ingiliz denizcisi sir francis drake, hindistan’a ulaşan geçidi bulduğunu sanmıştı.

yeni zelanda ’da bir boğaz. kuzey adası ’nı güney adası ’ndan ayırır.

boğazın genişliği 35 km dir. cook boğazı kıyısında , yeni zelanda’nın başkenti wellington bulunur. buradan güney adası’ndaki picton ve nelson’a arabalı-trenli feribot bağlantısı mevcuttur. wellington’dan picton’a geçiş yaklaşık 3 saat sürerken hızlı feribot "the lynx" ile bu sefer 2 saat 15 dakika sürer.

cook boğazı, dünya’nın en fırtınalı deniz bölgelerinden biridir. boğaz, 1769’da james cook tarafından keşfedilir ve geçilir.

akdeniz ile atlas okyanusu’nu birleştiren 60 km uzunluğunda ve 44 km genişliğindeki boğaz.

derin bir boğaz olan cebelitarık’ın en sığ yeri 324 metredir. boğazın yüzünde batıdan doğuya doğru giden kuvvetli bir akıntı vardır. boğazın iki kıyısı da sarp ve kayalıktır.

(bkz: cebelitarık)

hms beagle in kaptanı olan şahısdır.

charles darwin’in evrim teorisini oluşturmasına temel olan ünlü araştırma gezisine çıktığı ingiliz kraliyet deniz kuvvetleri gemisi.

adını bir köpek cinsinden alan bu gemi, 10 toplu bir savaş gemisidir. 11 mayıs 1820 tarihinde thames nehri’ndeki woolwich tersanesinde yapımı tamamlanarak ingiliz kraliyet deniz kuvvetleri’nde hizmete girmiştir. daha sonraları bir araştırma gemisi olarak tahsis edilen gemi , ikincisinde charles darwin’in de bulunduğu üç araştırma gezisinde kullanılmıştır.

gemi, charles darwin’in katılmış olduğu ikinci gezi sayesinde dünya denizcilik tarihinin en ünlü deniz araçlarından biri haline gelmiştir. charles darwin’in katıldığı 24 ekim 1831 tarihinde başlayan ikinci bilimsel araştırma gezisi , plymouth limanından başlamış , güney amerika’daki araştırmaların ardından yeni zelanda üzerinden ingiltere’ye dönülmesi sureti ile 2 ekim 1836 tarihinde tamamlanmıştır.

ateş toprakları’nın güneyindeki beagle kanalı ismini bu gemiden almıştır.
kaptanı robert fitzroy’dur.

güney amerika’da ateş toprakları’nın güneyinde doğal bir boğazdır.

atlas okyanusu ile pasifik okyanusu’nu birbirine bağlar. 1881 yılından beri arjantin ile şili sınırının bir bölümünü oluşturur. kanal ismini, 1835 yılında burayı keşfeden robert fitzroy’un kaptanlığını yaptığı araştırma gemisi hms beagle’dan alır. kanalın kuzey kıyısında kimilerince dünya’nın en güneydeki şehri ushuaia bulunur. güney sahil hattında ise şili askeri üssü puerto williams vardır.

beagle kanalı 1978 yılında şili ve arjantin arasında gerginlik sebebi olmuş, nihayi çözüm 1985 yılında vatikan’ın araya girmesiyle bulunmuştur.

antarktika ’nın güneyinde, viktorialand’da küçük bir buzul. buzul 77º 37’ güney paraleli ve 162º 59’ doğu meridyeni aralığında bulunur. kanada buzulu commonwealth ve loftus buzullarının da başladığı mount mclennan dağının zirvesinin altında, 1900 m yükseklikte başlar. kuzey batı istikametinden gelerek fryxell gölü ’nün batısından taylor vadisi ’ne akarak deniz seviyesine metreler kala sona erer. küçük hoare gölü ’nün doğu sınırını oluşturur.

kanada buzulu’nun, sir robert falcon scott yönetimindeki ingiliz terra nova bilimsel gezisi sırasında (1910- 1913) kartografisi yapılmıştır. buzulun ismi, bu grubun üyesi olan ve bu bölgeyi inceleyen kanadalı fizikçi charles wright ’dan gelir.

, antarktika’nın güneyinde viktorialand’da bir buzul.buzul 77º 35’ güney paraleli ve 163º 19’ doğu meridyeni aralığında bulunur. commonwealth buzulu, kanada ve loftus buzullarının da başladığı mount mclennan dağının zirvesinin altında, 1900 m yükseklikte başlar. buradan güney doğu istikametine doğru akarak taylor vadisi’nde mount coleman dağının batı kısmında son bulur. burada fryxell gölü’nün doğu sınırını oluşturur.

buzulun kartografisi , 1910 dan 1813’e kadar süren ve antarktika kıtasının güneyinde sir robert falcon scott öncülüğünde yürütülen ingiliz terra-nova bilimsel gezisi sırasında yapılmıştır.

commonwealth buzulu’na , geziye büyük miktarda finansal kaynak sağlayan australya tarih birliği (ing. commonwealth of australia) ismi verilmiştir. ayrıca bu küçük grubun üyelerinin iki tanesi avustralyalı olup, çevrenin bu kısmını incelemişlerdir.

alaska ’nın başkenti juneau şehir merkezine 21 km mesafedeki bir buzul. 4 000 kilometrekarelik juneau icefield ’in kollarından biridir. buz mavisi rengi ile üçbinlik dağlar ile çevrilidir. 67 m yüksekliği, 2,4 km genişliği ile muazzam bir kütlesi olsa da juneau icefield ile mukayese edilince bu kütle küçük gözükür. çevredeki taku, eagle, herbert ve 38 diğer buzulun kaynağıda juneau icefield ’dir.

alaska’nın iklim şartları sebebiyle, meydana gelen buzul erimeleri tüm dünya ’da gözlenen buzul çekilmeleri kadar büyük boyutta değildir. ama yine de buradaki buzullar yıllık olarak ortalama 10 ile 15 m geriye çekilir. mendelhall buzulu, bundan 250 yıl önceki ilk bilimsel incelenmesinden bugüne bariz bir şekilde küçülmüştür. bu yıllar içinde buzul yaklaşık 800 m geriye çekilmiştir.

alaska ’nın pasifik sahillerinde yer alan bir buzul. yeryüzünün en büyük kıyı buzullarından biridir. ismini italyan denizcisi alessandro malaspina’dan alır.

saint elias dağları ’nin eteklerinde, çok sayıdaki buzulun birleşmesinden oluşur. en büyük kolu, 80 km uzunluğundaki seward buzulu’dur. malaspina buzulu 4.000 km2 bir alanı kaplar ve alaska körfezi ’ne dökülür. buzulun bir özelliği vadi buzulunun üzerindeki doğal buz baraj gölleridir.

ilginçtir ki ingiltere dolaylarında büyük bir galeyan ile sevgi gösterileri sunulur kendisine.

(bkz: oh$)

370 km² alanı ile norveç ’in en büyük ikinci buzulu. mo i rana şehrinin kuzey batısında bulunup, buradan 30 km uzunluğunda düzgün bir yol buzula ulaşır. svartisen’in aşağısında, yaz sezonu boyunca düzenli olarak gezi gemilerinin uğradığı svartisvatn gölü bulunur. kıyıdan buzulun buzul diline iki saatte yürünebilir. svartisen’de, son yıllarda buz erimesi belirgin bir şekilde görülür. buzul bölgesi, saltfjellet-svartisen milli parkı içindedir. batıda engabreen’in (svartisen’in bir kolu) buzul dili, holand fyordu’na 10 m yakınına kadar iner ki bu kıta avrupası’ndaki en alçak seviyedeki buzul alandır.

norveç’te, avrupa anakarasının en büyük buzulu. ülkenin kuzeyinde, sogn og fjordane eyaletindedir. sognefjord fyordunun kuzeyinde kalır. kuzey-güney istikametinde 100 km, doğu-batı istikametinde de 15 km’lik bir alana uzanır. 550 km²’lik bir alanı kaplar. norveç’in svalbard adası’ndaki austfonna buzulu ve izlanda’nın vatnajökull buzulundan sonra avrupa’nın en büyük buzuludur.

buzul’un platosu, deniz seviyesinden 1600 ile 1900 m yüksekte bulunur.

jostedalsbreen ,son buz çağı ’ndan kalmayıp, m.ö. 500 yıllarında ,iklim değişiklikleri sonucunda oluşmuştur. 1750 yıllarında , bölgenin en soğuk zamanlarında (bu devre küçük buz çağı denir) jostedalsbreen, en büyük yayılmayı göstermiştir.

1991 yılından beri , 1.310 km² lik bir alanda , doğanın korunması için, jostedalsbreen miili park olmuştur.

buzulun en iyi bilinen kolları, batıda briksdalsbreen doğuda ise nigardsbreen’dir.