arabistan yarımadasının kuzeydoğu uzantısını oluşturan yarımada. doğudaki umman körfezini batıdaki basra körfezinden ayırarak hürmüz boğazını oluşturur. umman sınırları içinde kalan 1,800 km²’lik bölümü, alan olarak küçük olmasına karşın hürmüz boğazı’nın hemen ağzında yer aldığı için uluslararası su yolları açısından çok büyük stratejik öneme sahiptir.
(bkz: mora)
güneydoğu asya’da, tayland, malezya ve singapur topraklarının yer aldığı yarımadadır. kuzeyinde tayland, güney ucunda singapur vardır. malakka boğazı ile endonezya’dan (cava adası) ayrılır.
çin’in kuzeydoğusunda lianing eyaleti’ne bağlı, tarihî adı ile doğu-mançurya. liaotung adı, liao’nun doğusu anlamına gelir. yarımada, şandong yarımadası ile birlikte, bohai denizi’ni sarıdeniz’den ayırıyor olma özelliğini taşır.
rusya federasyonu’nun kuzeyinde, murmansk oblastı sınırları içinde kalan toprak parçası. kuzeyde barents denizi, güney ve doğusunda beyazdeniz ile çevrilidir. yüzölçümü yaklaşık olarak 100,000 km² olan yarımadanın kuzeyi dik ve yüksekçe, güney kısımları ise oldukça engebesizdir.
yarımadada sovyet rusya döneminde getirilmiş, fakat günümüzde artık kullanılmayan 250 nükleer bulunur ama yine de etkileri hâlen devam etmektedir. yarımadanın üzerinden irili ufaklı birçok akarsu denizlere dökülür. ponoy nehri, varzuga nehri, voronya nehri ve iokanga nehri bunların en önemlileridir. buradaki akarsular faroer adaları’ndan yola çıkarak buraya gelen atlantik somonları için önemli bir üreme ve yaşam alanıdır. önemli gölleri imandra gölü, umbozero gölü ve lovozero gölü’dür. dünyada çok yüksek fiyatlar ile satılan bir fırçanın tüylerinin elde edildiği sansarlar bu bölgede yaşar.
yarımadada sovyet rusya döneminde getirilmiş, fakat günümüzde artık kullanılmayan 250 nükleer bulunur ama yine de etkileri hâlen devam etmektedir. yarımadanın üzerinden irili ufaklı birçok akarsu denizlere dökülür. ponoy nehri, varzuga nehri, voronya nehri ve iokanga nehri bunların en önemlileridir. buradaki akarsular faroer adaları’ndan yola çıkarak buraya gelen atlantik somonları için önemli bir üreme ve yaşam alanıdır. önemli gölleri imandra gölü, umbozero gölü ve lovozero gölü’dür. dünyada çok yüksek fiyatlar ile satılan bir fırçanın tüylerinin elde edildiği sansarlar bu bölgede yaşar.
kırım yarımadasının doğusunda bir yarımada. rusya federasyonu sınırları içinde yer almaktadır. azak denizi ve karadeniz’e kıyıları vardır. kerç boğazı ile kırım’dan ayrılır.
karaburun yarımadası, izmir’in batısında kuzey-güney doğrultusunda bir yarımadadır. yaklaşık yüzölçümü 550 km2dir.
çanakkale boğazı’nın ikiye böldüğü anadolu ve rumeli bağlantısının doğu kısmıdır. boğazın güneyinde gelibolu yarımadası, kuzeyine ise biga yarımadası yer alır. bugün çanakkale ilinin topraklarının bütünü biga yarımadası’nı oluşturur. bölge adını cumhuriyet dönemi’nde önce bölge merkezi olan fakat günümüzde çanakkale’nin ilçesi olan biga’dan almıştır. kapıdağ yarımadası’nın batısından edremit körfezi’nin kuzeydoğusuna kadar olan hattın batı bölgesindedir.
balıkesir ilinin erdek ilçesinin kurulu olduğu, bir kıstakla anakaraya bağlanan ve eski dönemlerde bir ada olduğu belirlenmiş marmara denizi içindeki kara parçasıdır. yüzölçümü yaklaşık 300 kilometrekare olup kuzey ve batı bölgelerinde yüksekiği 700-800 metreyi bulan dağlar bulunur. su kaynakları bakımından oldukça zengin bir bölge olup, antik çağlardan beri yerleşim vardır. bölgede bilinen en eski yerleşim yeri kzikos’tur. yarımadanın 17,686 kektarını ormanlar oluştur. kara ile birleştiği kıstağın doğu yanında bandırma körfezi, batı yanında ise erdek körfezi yer alır.
avrupa kıtası’nın en kuzey uçlarında, rusya federasyonu’na bağlı takımadalar. rusça’da yeni yer anlamına gelir. arktik okyanusu’nda bulunan novaya zemlya, rusya’nın arhangelsk oblastı’na bağlıdır. 2002 yılı verilerine göre adanın 2,716 sâkini vardır.
novaya zemlya, iki büyük adadan oluşur. severny ve yujny adası’nı birbirinden matoçkin boğazı ayırır. bu iki ada ise kara denizi ile barents denizi’ni birbirinden ayırır. takımadaların toplam yüzölçümü 90,650 km²dir. novaya zemlya soğuk savaş dönemi boyunca önemli bir alan olmuş, nükleer test alanı olarak kullanılmış ve kullanılmaktadır. adalar genelde buzlar ile kaplı dağlık arazilerden oluşur.
novaya zemlya, iki büyük adadan oluşur. severny ve yujny adası’nı birbirinden matoçkin boğazı ayırır. bu iki ada ise kara denizi ile barents denizi’ni birbirinden ayırır. takımadaların toplam yüzölçümü 90,650 km²dir. novaya zemlya soğuk savaş dönemi boyunca önemli bir alan olmuş, nükleer test alanı olarak kullanılmış ve kullanılmaktadır. adalar genelde buzlar ile kaplı dağlık arazilerden oluşur.
rusya’nın kuzeyinde, rusya federasyonu’na bağlı novaya zemlya takımadalarının kuzeydeki üyesidir. sahip olduğu 48,904 km²lik yüzölçümü severy adasını dünyanın en büyük adalrından biri yapar.
adanın tarihine bakıldığında ilk yerleşimin nenetler tarafından yapıldığı görülür. fakat nenetler 1950’lerin başında, nükleer silâh denemeleri yapmak için adadan zor ile göç ettirilmişlerdir. bugün severny, rus ordusu’nun önemli bir üssü, ve askerî limanıdır. severny adası sayısız buzulları ile bilinir.
adanın tarihine bakıldığında ilk yerleşimin nenetler tarafından yapıldığı görülür. fakat nenetler 1950’lerin başında, nükleer silâh denemeleri yapmak için adadan zor ile göç ettirilmişlerdir. bugün severny, rus ordusu’nun önemli bir üssü, ve askerî limanıdır. severny adası sayısız buzulları ile bilinir.
kuzey buz denizi’nde yer alan bir kenar denizdir. sibirya ve taymir yarımadası’nın arasındadır. denizin yaklaşık yüzölçümü 672,000 km²dir. denizin ismi onu bulan iki rus kâşif dmitry laptev ve khariton laptev’den gelmektedir. laptec denizi ağustos ve eylül ayları boyunca gemi ile geçilebilir. yılın diğer ayları buzullarla kaplıdır.
atlas okyanusu’nun kuzeyinde bir deniz.kanada’nın newfoundland ve labrador eyaleti ve grönland arasındadır.
ingiltere ile avrupa kıtası arasındaki deniz. atlantik okyanusu’nun kuzey-doğu uzantısıdır. kuzey denizi’ni büyük britanya adası shetland ve orkney adaları ile avrupa yakasında danimarka, hollanda, almanya, fransa’nın bir kısmı çevirmiştir.
akdeniz’de ispanya’nın doğu kıyılarıyla balear adaları arasında kalan bölgedir. ispanya’nın barselona ve valencia şehirleri balear denizi kıyısındadırlar. ebro nehri bu denize dökülür.
büyük okyanus’un batısında 650.000 kilometre karelik bir alanı kaplayan sığ denizdir. batısındaki timor denizi ile doğusundaki torres boğazı’nı birleştirir. batısında endonezya ve doğu timor devletleri tarafından ikiye ayrılan timor adası, güneyinde avustralya ve carpentaria körfezi, kuzeydoğusunda ise endonezya ve papua yeni gine devletleri tarafından ikiye ayrılan yeni gine adası bulunur.
akdeniz’in en batısında ispanya’nın güney kıyılarıyla fas’ın kuzey kıyıları arasında kalan bölgedir. cebelitarık boğazı üzerinden atlantik okyanusu’na açılır.
bölgedeki alboran adası ispanya’nın kontrolündedir.
bölgedeki alboran adası ispanya’nın kontrolündedir.
grönland’ın doğu sahili, izlanda’nın kuzey kıyısı, jan mayen ve svalbard arasında uzanan, 1.000.000 kilometrekareden daha fazla alana sahip bir deniz. arktik okyanusu’nun bir yan denizidir. ancak kısmen kuzey atlantik’e dahil edilir. grönland denizi’nin ortalama derinliği 1.526 metredir. en derin yeri norveç’in spitsbergen adası’nın 140 km batısında bulunan 5.608 m derinliğindeki malloy çukuru’dur.
1,230,000 km²lik alanı ile geniş bir yer kaplayan, ontario, quebec, saskatchewan, alberta, manitoba, minnesota ve nunavut şehirlerinin kıyısında bulunduğu, atlas okyanusu’nun bir uzantısıdır. körfezin ismi, 1610 yılında bir gemi seyahati sırasında onu bulan henry hudson’ın adından gelmektedir.
hudson körfezi’nin tuzluluk oranı dünya okyanuslarından daha düşüktür, bunun sebebi körfezin yılın büyük bir bölümü buzullarla kaplı olması ve bir çok tatlısu ırmağının sularını buraya dökmesinden kaynaklanır. körfez içerisinde birçok ada vardır, körfezdeki çoğu ada nunavut şehrine bağlıdır. tanınmış bir grup ada is belcher adaları olarak adlandırılır.
hudson körfezi’nin tuzluluk oranı dünya okyanuslarından daha düşüktür, bunun sebebi körfezin yılın büyük bir bölümü buzullarla kaplı olması ve bir çok tatlısu ırmağının sularını buraya dökmesinden kaynaklanır. körfez içerisinde birçok ada vardır, körfezdeki çoğu ada nunavut şehrine bağlıdır. tanınmış bir grup ada is belcher adaları olarak adlandırılır.
neden bekliyorsun?
bu sözlük, duygu ve düşüncelerini özgürce paylaştığın bir platform, hislerini tercüme eden özgür bilgi kaynağıdır.
katkıda bulunmak istemez misin?