angelus

zerâyi’ bir islam hukuku terimi.

zerayi sonu helâl (izin verilmiş, dini açıdan uygun) bir eylem veya amaç olan vasıtaların helal, sonu haram (yasak, dini açıdan uygun olmayan) bir eylem veya amaç olan vasıtalarınsa haram olduğudur; yani kısaca harama götüren şey(ler)in haram (yasak) ve helale götüren şey(ler)in helal olduğu.

adı kur’ân’da geçer. allah ondan övgü ile bahsetmiştir. peygamber mi, yoksa veli mi olduğu ihtilâf konusu olmuştur.

zülkarneyn kelimesi arapçadır. zü ve karneyn kelimelerinin birleşmesinden meydana gelmiştir. zü, sahip ve malik demektir. karn ise, boynuz, perçem, tepe, zaman, güneş anlamlarına gelir. karneyn, karn’ın tesniyesi yani iki tanesi demektir. buna göre zülkarneyn kelimesi iki boynuz sahibi şeklinde tercüme edilir.

zülkarneyn’in kim oluğu ve neden kendisine bu lakabın takıldığı konusu, eskiden beri tartışmalı bir husus olarak devam etmiştir. kendisine zülkarneyn denilmesi, alimler tarafından, başının iki yanında iki boynuza benzer çıkıntıların bulunması, dünyanın şark ve garbını dolaşması, başının iki yanının bakırdan olması, örülmüş iki deste saçı olması, allah’ın kendisine nur ve zulmeti musahhar kılması (emrine vermesi), yürürken nurun önünden, zulmetin ise arkasından gelmesi, şecaatı dolayısıyle bu lakabı almış bulunması, rüyasında gökyüzüne çıktığını ve güneşin iki tarafına asıldığını görmesi anlamlarında yorumlanmıştır.

zülkarneyn’in kim olduğu hususu da, çok farklı şekillerde yorumlanmıştır. bilindiği gibi zülkarneyn kelimesi onun esas adı değil, lakabıdır. onun esas adı hakkında değişik görüşler ileri sürülmüştür. birçok kişi, onun büyük iskender (m.ö 356-323) olduğunu iddia etmiştir. fakat islam alimleri arasında, kur’ân’da söz konusu olan zülkarneyn ile büyük iskender’in vasıflarının birbirini tutmadığı hakim bir görüştür.

bilhassa son devrin alimlerinin ekseriyeti ise, zülkarneyn’in iran kralı kisra (hüsrev) olduğunu kabul etmişlerdir. m.ö altıncı asırda imparatorluk kuran kisra’nın vasıflan, kur’ân’da adı geçen zülkarneyn’in vasıflarına daha uygun düşmektedir. nitekim araplar kisra’ya, nûşirevan-ı âdil demektedirler. yine de zülkarneyn’in gerçek adını allah bilir. onun peygamber olup olmadığını ihtilaflıdır.

bazı alimlerin rivayetine göre, yahudilerden birkaç kişi, hz. muhammed (s.a.s)’e gelerek zülkarneyn’in kim olduğunu sormuşlar. bunun üzerine bu âyetler nazil olmuştur.diğer bir rivayette ise, mekkeliler kitap ehli olan yahudilere adam gönderip hz. muhammed (s.a.s)’i çetin bir sınavdan geçirmek için, birkaç soru hazırlayıp göndermelerini istemişlerdi. onlarda şu üç şeyden sormalarını tavsiye etmişler: ruh, ashab-ı kehf ve zülkarneyn bunun üzerine ilgili âyetler inmiştir.

yukarıda meâli sunulan âyetlere göre, zülkarneyn’in bazı özelliklerini şöyle sıralamak mümkündür. zülkarneyn, üstün yeteneklere, geniş kudret ve imkanlara sahipti. bilgili, kültürlü, dünya coğrafyasının önemli bir kısmını bilen ve ilâhî yardıma mazhar olan bir kişiydi. zalimlere hadlerini bildiren, onları cezalandıran, ahiret gününe kesin bir şekilde imân eden, ona göre hareket eden ve iyi ahlaklı dindar toplumları himâye eden bir zattı.

zülkarneyn, hakk’a karşı teslimiyet gösterir, her şeyi ilâhî emrin istikâmetine çevirmeye çalışırdı. hz. ali’ye göre zülkarneyn ne bir nebi, ne de bir kraldı. fakat allah’ın salih bir kulu idi. allah onu sevmiş ve o da allah’ı sevmişti.

islam’a göre peygamber. müslümanlar tarafından türkçe’de hz. veya a.s saygı ifadeleri ile birlikte anılır. islam’a göre hud ad kavmi’ne elçi olarak göndermiştir. ad kavmi hud’u yalanlamış, allah’ı inkar etmiştir. inananlar hariç, doğru yola gelmeyen ad kavmi, yıldırımlar ve 7 gece 8 gündüz süren dondurucu bir rüzgarla helak edilmiştir.

hud ve tanah’ta (hristiyanlık’ta eski ahit) bahsedilen eber’in aynı kişi olduğu iddiaları mevcut olmakla birlikte henüz ispatlanamamıştır. eski ahit’in en eski yunanca versiyonlarından birinde (latince: septuaginta) eber’in yaşamış olduğu dönem, kur’an’daki hud’un yaşadığı döneme denk düşer. eber kelimesi kimi iddialara göre ibrani ve arap kelimelerinin kökenini oluşturur. yahudi metinlerinde bahsedilen eber, nuh’un soyundandır ve ibrahim’in atalarındandır.

orta estonya’da yer alan bir göldür. yüzölçümü 7,08 kilometrekare olan göl deniz seviyesinden 53,4 metre yüksektedir. ölçülen en derin noktası 25 metre olan gölün kıyısındaki en önemli yerleşim birimleri tabivere ve aksi’dir.

finlandiya’nın güneyinde kalan bir göldür. näsijärvi, tampere bölgesinin en büyük gölüdür. kapladığı alan 257 km²dir. tampere şehri näsijärvi ve pyhäjärvi göllerinin arasında kurulmuş; orman sanayisinin atık su miktarını azaltmasıyla göldeki suyun kalitesi artmış bulunmaktadır.

finlandiya’nın güneydoğusunda bir göl. 1,377 kilometrekarelik yüzölçümü ile finlandiya’nın en büyük, avrupa’nın ise altıncı büyük gölüdür. gölün yakınlarında kurulmuş önemli yerleşim merkezleri lappeenranta, imatra, savonlinna ve mikkeli’dir. vuoksi nehri, saimaa gölü’nden ladoga gölü’ne doğru akar.

almanya,isviçre ve avusturya arasında bir göldür.

rusya federasyonu’na bağlı karelia cumhuriyeti ile leningrad oblast’ı sınırları içinde kalan bir tatlı su gölüdür. ladoga gölü avrupa’nın en, dünyanın ise 15. büyük gölü.

petersburg’un 320 km kuzeydoğusunda yeralan, avrupa’nın ikinci (yakınındaki ladoga gölü’nden sonra) büyük tatlı su gölü olan onega gölü’nün yüzölçümü 9.800 km², uzunluğu 240 km, genişliği 100 km dolayındadır. yılda altı ay donan gölün kıyılarındaki tek büyük kent, petrozavodsk’tur.

kuzey avrupa’da, estonya - rusya sınırı arasında yer alan bir tatlı su gölüdür. ladoga, onega ve vänem göllerinden sonra avrupa’daki dördüncü büyük göldür.

rusya’nın novgorod oblastı sınırları içinde bulunan su kütlesi. gölün genel yüzölçümü 982km²dir. fakat su seviyesinin değişimine göre 733’ten 2090 km²ye kadar değiştiği gözlenir. su seviyesi volkhov hidroelektrik barajıı tarafından düzenlenir. deniz seviyesinden 18 metre yukarıdadır. 58°20′k 31°20′d koordinatlarında bulunan gölün boydan boya maksimum uzunluğu 40, maksimum geniş yeri ise 32 kilometredir.

tuz yoğunluğu en yüksek göldür.

r.v robinson adlı rus pilotun 1961 yılında antarktika’da keşfettiği 4.000 metrelik buz tabakasının altında bulunan 15 milyon yıl yaşındaki buzul gölü. 3.000 metre yüksekliğindeki gamburtsev dağları’nın ortasında bulunuyor.

antarktika ’nın güneyinde, viktorialand’da, yaklaşık üçbuçuk kilometre uzunluğunda bir göl.taylor vadisi’nde, tschad gölü ve kanada buzulu arasında, 77°38’ güney paraleli ile 162°51’ doğu meridyeni aralığında bulunur. göl tüm yıl boyunca buz ile örtülü olup, buzun kalınlığı ortalama dört metreyi bulur.

dörtbuçuk kilometre uzunluğunda kanada ile commonwealth buzulları arasında, antarktika kıtasının güneyindeki viktorialand’da bir göl.

botsvana’da kalahari çölü’nün kuzey kesimlerinde bir kapalı havzadır. yağış mevsimlerinde okavango nehri’nın suları ile dolar. köken olarak eski makgadikgadi gölü’nün bir kalıntısıdır. 1890’lı yıllardan hızlı bir şekilde kurumasına rağmen göl, çevredeki kuş cinsleri ve yaban yaşamı için hayatî öneme sahiptir.

benin’in güneyinde bir göl. 20 kilometre genişliğinde, 11 kilometre uzunluğunda olan göl, cotonou şehrinin kuzeyinde 6.4333333° k 2.45° d koordinatlarında bulunur. kıyısındaki en önemli yerleşim birimi ganvié’dir. yöre halkı için balıkçılık alanında öneme sahiptir. birçok kuşun doğal yaşam alınıdır.

angola’da moxico ilinin sınırları içinde yer alan, angola’nın en büyük gölüdür. 1445 metre yükseklikte yer alan gölün uzunluğu 8 ile 13 kilometre, genişliği ise 4 ile 5 kilometre arasında değişir. göl 1854 yılında keşfedilmiştir. bölgede balıkçılık açısından oldukça önemli bir kaynaktır.

ağaçda geziyor bir tırtıl...
yaprakları yiyor kıtır kıtır..
dur tırtıl ! hain tırtıl !..
yeme yaprakları kıtır kıtır...

(bkz: absolut pears)