güney amerika’nın batı kıyısında bir soğuk su akıntısı. ismini alman doğa araştırmacısı alexander von humboldt’dan alır. akıntı antarktika’dan başlayarak and dağları’na paralel şekilde kuzeye doğru yol alır.
antarktika ’daki suyun düşük ısı derecesi, güney amerika ’nın batı kıyısındaki su sıcaklığını, aynı paralelde bulunan pasifik suyundan 7-8°c daha düşük ısıya sahip olmasına yol açar.
soğuk deniz suyu sayesinde hava ısısı da düşer. bu yüzden humbolt akıntısı’nın sahil bölgelerini (örneğin atacama çölü gibi), yağış bakımından fakir çöl bölgeleri oluşturur.
okyanusya kıtasında büyük okyanus’a bağlı bir deniz.avustralya ve yeni zellanda arasında yaklaşık 2000km boyunca uzanır.avustralya’nın doğu eyaletleri olan yeni güney galler, tasmanya, queensland ve victoria eyaletleri yeni zellanda’nın batısı ve yeni kaledonya’ya kıyıları vardır.queensland ve yeni kaledonya arasındaki boğaz ile mercan denizi’nden ayrılır.
610,000 km² yüzölçüme ve 3300 metre derinliğe sahip, hint okyanusu’na açık bir dışdenizdir. hint okyanusu’nun doğusundaki en geniş koludur.
irlanda adası ile büyük britanya arasında bulunan deniz. güneyde atlantik okyanusu’ndan (kelt denizi) irlanda cumhuriyeti ile galler arasındaki st.george kanalı ile, kuzeydoğuda kuzey irlanda ile iskoçya arasındaki kuzey kanalı ayrılır. man adası kanalın ortasında bulunur. irlanda denizinin yüzölçümü 104.000 km2’dir.
büyük okyanus’un güneydoğusunda, papua yeni gine ve avustralya’nın doğusunda yeni kaledonya’nın batısında ve solomon adaları’nın güneybatısında kalan bölgeye verilen addır.
4.791.000 kilometre karelik bir alanı kaplar. güneyinde tasman denizi, kuzeyinde ise solomon denizi bulunur. batıya doğru torres boğazı üzerinden arafura denizi’ne bağlanır.
mercan denizi’nin adı barındırdığı mercan kayalıklarından gelir. bu kayalıklar büyük set resifi olarak bilinir.
4.791.000 kilometre karelik bir alanı kaplar. güneyinde tasman denizi, kuzeyinde ise solomon denizi bulunur. batıya doğru torres boğazı üzerinden arafura denizi’ne bağlanır.
mercan denizi’nin adı barındırdığı mercan kayalıklarından gelir. bu kayalıklar büyük set resifi olarak bilinir.
kızıldeniz’i aden körfezi’ne bağlayan boğazın adıdır. boğaz aynı zamanda afrika ile arap yarımadası’nı birbirinden ayırır. kuzeydoğu kıyısında yemen, güneybatı kıyısında ise cibuti yeralır.
akdeniz’de sicilya ile tunus arasındaki boğaza verilen addır.
genişliği yaklaşık 160 kilometredir. boğazın derinlerinde akıntı doğudan batıya doğrudur. yüzeye yakın seviyelerde ise ters yöndedir.
genişliği yaklaşık 160 kilometredir. boğazın derinlerinde akıntı doğudan batıya doğrudur. yüzeye yakın seviyelerde ise ters yöndedir.
akdeniz’de korsika ve sardinya adaları arasından geçen boğazdır.
genişliği 11 kilometre kadardır ve doğuda tiren denizi’ne açılır.
genişliği 11 kilometre kadardır ve doğuda tiren denizi’ne açılır.
umman körfezi ile basra körfezi’nin arasındadır. boğazın kuzey kıyısında iran, güney kıyısında ise umman toprakları bulunur.
avustralya’nın kuzeydeki en uç noktası cape york yarımadası ile papua yeni gine arasındaki boğazdır. en dar noktasında yaklaşık 150 kilometre genişliğindedir.
boğaz arafura denizi’ni mercan denizi’ne bağlar.
boğazda sayıları 300’e yakın irili ufaklı birçok ada bulunur. bunlara torres boğazı adaları denir.
boğaz arafura denizi’ni mercan denizi’ne bağlar.
boğazda sayıları 300’e yakın irili ufaklı birçok ada bulunur. bunlara torres boğazı adaları denir.
sumatra’yı cava’dan ayıran ve cava denizi ile hint okyanusu’nu birbirine bağlayan deniz kolu.
uzunluğu 170 km, genişliği 25 - 110 km, derinliği 100 - 1.500 m’dir. ümit burnu yoluyla uzakdoğu’nun avrupa’ya açılan kapısı olan sunda boğazı, singapur’un kurulmasından ve süveyş kanalı’nın açılmasından sonra faaliyetinin büyük kısmını malakka boğazı’na devretmiştir.
uzunluğu 170 km, genişliği 25 - 110 km, derinliği 100 - 1.500 m’dir. ümit burnu yoluyla uzakdoğu’nun avrupa’ya açılan kapısı olan sunda boğazı, singapur’un kurulmasından ve süveyş kanalı’nın açılmasından sonra faaliyetinin büyük kısmını malakka boğazı’na devretmiştir.
adriyatik denizini iyon denizi’ne bağlayan boğaz. boğaz ismini italya’nın otranto şehrinden almıştır.
otranto boğazı, i. dünya savaşı sırasında stratejik bir öneme sahipti. italya, fransa ve ingiltere donanması bu boğazı avusturya-macaristan imparatorluğunun donanmasına kapatarak onların akdeniz’e girişini engelledi. böylece avusturya-macaristan imprtorluğunun donanması savaş dışı kaldı.
otranto boğazı, i. dünya savaşı sırasında stratejik bir öneme sahipti. italya, fransa ve ingiltere donanması bu boğazı avusturya-macaristan imparatorluğunun donanmasına kapatarak onların akdeniz’e girişini engelledi. böylece avusturya-macaristan imprtorluğunun donanması savaş dışı kaldı.
sicilya adasını italya’nın güneyindeki calabria bölgesinde ayıran boğazdır. en dar noktasında genişliği 3,1 kilometredir.
novaya zemlya takımadalarını oluşturan yujni ve severni adası’nı birbirinden ayıran dar bir geçittir. kara denizi ile barents denizi’ni birbirine bağlayan boğazın uzunluğu aşağı yukarı 100 kilemetredir. iki yanı arasındaki en geniş bölgesi ise 0,6 kilemetredir. kıyıları dik ve yüksek tepeler ile kaplı olan boğaz yılın büyük bölümü buzlar ile kaplıdır. rusya 1963 - 1990 yılları arasında bölgede 39 nükleer deneme yapmıştır.
asya kıtasının güneydoğu ucunda deniz kolu.
malakka yarımadası’nı sumatra adası’ndan ayırır. kuzeybatı-güneydoğu yönünde uzanan 780 km uzunluğundaki bu geçit, bengal körfezi’ni (hint okyanusu) güney çin denizi’ne (büyük okyanus) bağlar. en dar yeri 55 km’dir. malakka boğazı, dünyanın trafiği en yoğun boğazlarındandır. avrupa ve hindistan’ın, uzakdoğu ve avustralya’ya bağlanmasını sağlar.
malakka yarımadası’nı sumatra adası’ndan ayırır. kuzeybatı-güneydoğu yönünde uzanan 780 km uzunluğundaki bu geçit, bengal körfezi’ni (hint okyanusu) güney çin denizi’ne (büyük okyanus) bağlar. en dar yeri 55 km’dir. malakka boğazı, dünyanın trafiği en yoğun boğazlarındandır. avrupa ve hindistan’ın, uzakdoğu ve avustralya’ya bağlanmasını sağlar.
rusya federasyonu’nun kuzeyinde, barents denizi ve kara denizi’ni birbirine bağlayan dar bir su kanalıdır. novaya zemlya ve vaygaç adası arasında yer alır. uzunluğu 33 km, genişliği 45 km ve en sığ yeri 52 metre olup, yılın büyük bölümü buzlar ile kaplıdır. önceki çağlarda ulaşımda önemli bir su yoluydu.
fransa’nın güneyinde akdeniz’deki bir körfezdir. körfezdeki en büyük liman marsilya’dır.
akdeniz’de tunus’un doğusunda bir körfezdir. adını gabes şehrinden almıştır.
yaklaşık 232.850 km² dir. sıcak suları hürmüz boğazı kanalıyla umman denizi ve hint okyanusuna karışır. kuzeydoğuda ervend ırmağı ağzından başlayan ve güneydoğuda hürmüz boğazı’na kadar uzanan basra körfezi’nin uzunluğu yaklaşık olarak 805 km’dir. genişliği yaklaşık 280 km. derinliği ise ortalama 40-50 m arasında değişmektedir. derinliğin en fazla olduğu ve 100 metreye ulaştığı yer hürmüz boğazı’dır.
güney çin denizinin kuzeybatı kolu. kuzey ve doğuda çin, doğuda hainan adası, güneybatı ve kuzeyde vietnam’ın kuzey kesimiyle çevrilidir. yaklaşık 480 km uzunluğunda 240 km genişliğindedir. en derin noktası 60 m’yi bulur. kızıl irmak bir delta aracılığıyla sularını körfeze boşaltır. körfez kıyısındaki başlıca limanlar çin’e ait beihai ile vietnam’a ait haiphong’dur.
1964’te kuzey vietnam torpido botlarının iki abd destroyerine ateş açtığına ilişkin haberler, abd kongresi’nin tonkin körfezi kararnamesi’ni kabul etmesine ve abd’nin daha etkin olarak katıldığı vietnam savaşı’nın (1965-75) başlamasına yol açtı. abd deniz kuvvetleri’nin 1972’de kuzey vietnam limanlarının girişlerini mayınlaması üzerine körfezde sıcak çatışmalar yaşandı.
1964’te kuzey vietnam torpido botlarının iki abd destroyerine ateş açtığına ilişkin haberler, abd kongresi’nin tonkin körfezi kararnamesi’ni kabul etmesine ve abd’nin daha etkin olarak katıldığı vietnam savaşı’nın (1965-75) başlamasına yol açtı. abd deniz kuvvetleri’nin 1972’de kuzey vietnam limanlarının girişlerini mayınlaması üzerine körfezde sıcak çatışmalar yaşandı.
neden bekliyorsun?
bu sözlük, duygu ve düşüncelerini özgürce paylaştığın bir platform, hislerini tercüme eden özgür bilgi kaynağıdır.
katkıda bulunmak istemez misin?