angelus

fransız rahip, filozof. orta çağ’ın tanınmış filozoflarından olan buridan’ın geliştirmiş olduğu impetus kavramı modern süredurum kavramına doğru giden yolda ilk adımı teşkil eder. kendi döneminde tanınmış olan filozof bilimdeki kopernik devriminin öncülerindendir.

çağdaş ingiliz ahlak ve siyaset felsefecisi. berlin değerlerin yer, zaman ve toplumsal koşullar tarafından belirlendiğini savunan marksist görüşe karşı çıkarak, determinist öğretilere karşı tavır almış ve ahlaki değerlerin ve insanın sorumluluğuyla özgürlüğünü korumanın önemini vurgulamıştır.

1583-1645 yılları arasında yaşamış ve doğal hukuk öğretisiyle ün kazanmış olan ünlü hollandalı düşünür. hukuk alanında, descartes bilgi felsefesiyle modern düşünce açısından ne kadar önemliyse, o kadar önemli olan grotius, descartes’ın bilgi alanında gerçekleştirdiği şeyi, hukuk alanında yapmıştır. başka bir deyişle, nasıl ki modern felsefenin kurucusu olan descartes, kuşku yoluyla bilgiyi teolojik-skolastik tasalluttan kurtararak özneden yola çıktıysa, aynı şekilde grotius da hukuğu, tanrı iradesi karşısında bağımsız ve nesnel bir kurum olarak öne sürmüştür.

1898-1970 yılları arasında yaşamış olan alman asıllı ünlü amerikan düşünür. frankfurt okulu mensuplarından biri olan marcuse, marksist kuramı, 1920’den başlayarak değişen tarihsel koşullarla uyumlu hale getirmenin mücadelesini vermiştir. bu amaçla, eleştirel marksizmin kendi versiyonunu öne süren ve 1960’lı yıllardan başlayarak uluslararası bir ün kazanan marcuse, amerika birleşik devletleriyle avrupa’daki yeni sol hareketin destekçisi ve savunucusu olmuştur. o, söz konusu eleştirinin ardından, estetik ve biyolojik değerlerin yüceltildiği bir toplum düzeni arayışına girmiştir. geleceğin toplumuna ilişkin görüşleriyle özgürlükçü bir anarşist olarak nitelenen marcuse, özgür, güzel, aydınlık, cinsel içgüdülerin bastırılmadığı, herkesin yeteneğine göre özgürce çalıştığı, çalışmanın bir oyun haline getirildiği, devletin baskıcı görevine gerek duyulmayan bir toplum düzenini özlemiştir.

1828-1875 yılları arasında yaşamış ve esas 1866 yılında yayınlamış olduğu materyalizmin tarihi adlı eseriyle ün kazanmış olan yeni-kantçı alman filozofu. doğa bilimlerinde metodolojik bir ilke olarak görüldüğü zaman tasdik edilmek durumunda olan maddecilik, genel bir dünya görüşü ya da felsefeye veya bir metafiziğe dönüştürüldüğü zaman, lange’e göre, kesinlikle reddedilmelidir. bu çerçeve içinde konuşulduğunda, empirik psikoloji kapsamı içinde psişik süreçleri fizyolojik yoldan açıklamak mümkün ve doğru olur. fakat bilincin yalnızca maddeci bir yoruma elverişli olduğunu düşünmek ise, aynı ölçüde yanlış ve safdillik olur. çünkü biz cisimler, sinirler ve fizyolojik süreçlerle ilgili her şeyi yalnızca bilinç marifetiyle biliyoruz.

1715-1780 yılları arasında yaşamış ve john locke’un empirizminden etkilenerek duyumcu bir bilgi kuramı geliştirmiş olan fransız düşünürü. duyu algılarından kaynaklanan gözlemlerin bilginin kaynağı olduğu ilkesine dayalı bir duyumculuğu benimseyen condillac, tüm bilgilerin şekil değiştirmiş birer duyum olduğunu savunmuştur. o, bilginin de ötesinde, insanda manevi olan her şeyi, insanın tüm zihinsel faaliyetlerini dış dünyaya ilişkin duyuma indirgemiş ve bu tezini kanıtlamanın yollarını aramıştır.

fransız sosyalizminin kurucusudur ve paris’de doğmuştur. toplumu, çaba, üretim, eylem ve yaratma olarak görür.

aydınlanmanın önemli düşünürlerinden biri olup, ansiklopedinin hazırlanmasına katkı yapmış olan fransız filozofu. helvetius, insan zihninin tüm entelektüel güçlerini, condillac’ınkine benzer bir indirgeyici analizle, duyum ya da duyu algısına indirgeme girişimiyle ün kazanmıştır.

1679-1744 yılları arasında yaşamış olan alman rasyonalist filozof.

özgün bir düşünür olmayan wolff, leibniz felsefesinin yılmaz savunuculuğu ve felsefeye yönelik sistematik yaklaşımıyla ün kazanmıştır. felsefenin varoluşu değil de, özü konu alması gerektiğini belirten wolff, felsefedeki tüm kabul ve sonuçların leibniz’in özdeşlik ve yeter neden ilkelerinden türetilebilir olduğunu iddia etmiştir. o, tıpkı leibniz gibi, evrende yeter neden ilkesinin geçerli olduğunu savunmuş ve bunun, evrende her şeyin aklın egemenliği altında olduğu anlamına geldiğini düşünmüştür.tümdengelim yöntemini dini doğruların kanıtlanmasını da kappsayacak şekilde genişleten wolff, dini de çelişmezlik ilkesine bağlamış ve vahye dayanan dinin akla aykırı olan bilgileri kapsayamayacağını öne sürmüştür. wolff’un akla ve inanca, özgürlük ve otoriteye aynı derecede değer veren dini ve ahlaki felsefesi, zaman zaman kant’ın da saygısını kazanmıştır.

1815-1903 yılları arasında yaşamış ve leibniz’le kant’ın etkisi altında kalıp, pragmatizmin kurucusu james’ı etkilemiş olan fransız düşünür. şeylerin bilgi bakımından fenomenler olduğunu söyleyen renouvier, buradan, berkeley’in yaptığı gibi, şeylerin varoluşları için özneye bağlı olduğu sonucunu çıkartmamıştır. ben ile de, tasarımların bir sentezini anlayan renouvier, söz konusu empirizmi irade özgürlüğüyle aşmaya çalışmıştır.

öykücü, romancı ve denemeci bilge karasu 1930’da istanbul’da dünyaya geldi. istanbul üniversitesi edebiyat fakültesi felsefe bölümü’nde öğrenim gördü. ankara radyosu dış yayınlar servisinde çalıştı. 1963 yılında, rockfeller bursuyla gittiği avrupa’dan dönerek çevirmenliğe başladı. ölümüne kadar hacettepe üniversitesi’ nde araştırma görevlisi olarak çalıştı. 14 temmuz 1995’de pankreas kanseri tedavisi sürerken hacettepe üniversitesi’nde yaşama veda etti.

fransız aydınlanmasının 1657-1757 yılları arasında yaşamış olan ünlü düşünürü. kartezyen fiziği benimseyen fontenelle, büyük ününü, bilimsel düşünceleri popülerleştirip geniş halk kitlelerine sunma çabasından kazanmıştır. bilgi görüşü bakımından deneyci olan, tüm düşüncelerimizin son tahlilde duyu verilerine indirgenebileceğini savunan fontenelle, bilimsel düşünceleri yaymanın dışında, dini hakikatlerle ilgili konularda kuşkuculuğun gelişip pekişmesine de katkıda bulunmuştur.

1889-1973 yılları arasında yaşamış olan fransızvaroluşçu filozof. gerçek olanı rasyonel olanla, yani özlerle ya da değerlerle özdeşleştirdiğine, şeyleri saf nesnelere dönüştürdüğüne inandığı ve varoluşu, çelişik olduğu gerekçesiyle, inkar ettiğine inandığı idealizme karşı çıkan marcel, inancın önemini vurgulamış ve heidegger gibi, insani tecrübenin ontolojik ağırlığını ortaya çıkarmaya çalışmıştır.

1859 paris doğumlu olan fransız filozof.

her türlü ağrıyı kesebilen, tabir- caiz ise ölüyü ayağa kaldıran bir ilaçtır.

(bkz: rumeli)

(bkz: kayser i rum)

(bkz: caesar)

(bkz: kayser i rum)