goetica

italyanca hep beraber anlamına gelir.hep beraber anlamına gelir. konçerto ve koro eserlerinde solonun e$liğinde bulunan çalgı ve seslerin hepsine verilen isimdir.tutti ifadesinin görüldüğü partisyonda orkestranın hep beraber çalacağı anla$ılır.

ortaçağda onbirinci ve ondördüncü yüzyıllar arasında fransa`da yaşamış gezgin şarkıcılar. trubadurlar, jongleurs denilen çalgıcıların eşliğinde dolaşırlardı. özellikle epik şarkılar, pastoreller, jeux-parties denilen savaş şarkıları, "estampies, bir kısım danslara ait şarkılar, balladlar, rondolar söylerlerdi. ispanya ve güney fransa`dakiler daha çok arapların etkisinde kalmışlardır. söyledikleri şarkılarda oryantal bir etki görülür. kilise müziği ile kilise dışı müziğin birarada kullanımı ve kaynaşımı sürecinde etkili oldukları söylenebilir.

özellikle orgla seslendirilen ve doğaçlama esası üzerine yazılmı$ bir müziksel biçim.

besteci ve kemancı. corelli ile italyan keman okulunun ilk ve en büyüklerindendir. kemanın bütün güçlüklerini yenmiş ve yüksek virtuozitesi ile zamanında herkesi hayran bırakmıştır. öğrenimine 1709 yılında on yedi yaşındayken başlamış, teoloji, hukuk ve edebiyat öğrenmiştir. bir yandan da müzik bilgisini ilerletmiştir, ilk öğretmeni czernohorski`dir. 1721`de st. antonio kilisesinde kemancı ve orkestra şefi olmuştur. 1723-1725 yılları arasında prag`da kalmıştır. 1728`de tekrar padua`ya dönmüş ve ünlü keman okulunu kurmuştur. aynı zamanda müzik teorisine ait yazılar yazmıştır. pittio nardini gibi bir kemancıya öğretmenlik yapmış ve bu büyük ustayı yetiştirmiştir. tartini, besteci olarak 125 keman konçertosu, 150 solo keman sonatı, 50 trio sonatı bırakmıştır. "şeytan trili" sonatı en güç ve ünlü eserlerinden biridir ve keman virtuozitesini gösterir.

(bkz: staccato)

müzik aletlerinde kesik ve kuvvetli sesler çıkarmak için kullanılan i$aret.

(bkz: sonat)

(bkz: sonata)

onaltıncı yüzyıl sonların doğru çalgısal yani yalnız çalgılarla çalınan "canzon - şarkı"nın gelişmesi ile meydana gelmiş bir müzik türüdür. bölümleri şöyle sıralanır: çabuk kısım, yavaş kısım, (adagio, andante) - menuett (scherzo) - yine çabuk kısım (allegro). bir sonat kısmı veya cümlesi ise şöyledir: birinci parti iki esas temadan oluşur, ikinci parti, birincideki temaların serbest şekilde değiştirilmeleriyle yazılır. üçüncü parti birinci ve ikinci temaların tekrarından ve kısmın final notlarından ibarettir. her parti arasında köprü görevi gören pasajlar vardır. sonat her müzik aleti için yazılabilir. fakat genelde keman, piyano gibi çalgılar için yazılır. solo sonatlar genelde piyano içindir. bach`ın yalnız keman için sonatları da vardır. piyano bu türde en güzel eşlik sazıdır. senfoni, konçerto ve oda müziği eserleri şekillerini sonattan almışlardır.

6 ses için müzik parçası. 6 çalgı için olduğu gibi, 6 insan sesi için de yazılabilir.

7 ses için yazılmı$ müzik parçası. 7 farklı müzik aleti için olduğu gibi, 7 insan sesi için de olabilir.

ortaçağda genellikle şarkı, melodi gibi müzik şekillerine bu ad verilirdi. rönesans ve barok devirlerinde ise sadece aletlerle sunulan müzik parçası anlamına gelirdi. sonraları opera, oratoryo ve kantatların baş ve ortalarında çalınan çalgısal kısımlara senfoni dendi. a. scarlatti ve lully kilise ve oda senfonileri yazdılar. bunlar sonat formunda yani iki veya üç, kısımlık eserlerdi. birinci kısım yavaş, ikincisi çabuk ve üçüncüsü yine yavaş olarak yazılırdı. büyük orkestrayla beraber onsekizinci yüzyılda yeni senfoni şekli doğdu, hareketler ve şekil klasik bir hal aldı. berlin, mannheim okullarının yetiştirdiği besteciler bu müzik türünde eserler verdiler. özellikle üç viyana klasikleri; haydn, mozart, beethoven, bu türün en yetkin bestecileri oldular. haydn orijinal isimleri içeren 160 kadar senfoni yazdı. mozart son orkestra eseri olan "jupiter" senfonisi, haydn`ın klasik tarzdaki senfonileriyle beethoven`ın her biri yeni bir fikir sunan anlamlı ve konulu senfonileri arasında bir köprü görevi gördü. beethoven`in dokuz senfonisinden ilk ikisi mozart etkisi gösterir. ondokuzuncu yüzyıl ortalarına doğru edebiyatla başlayan romantizm her sanat dalında olduğu gibi müzikte de etki yaptı. ve schubert`le beraber senfoni türünde de kendisini gösterdi. schubert 9 senfoni yazdı ki bunlardan 8`incisi "bitmemiş" adıyla anılır. brahms ve bruckner gibi alman besteciler beethoven`dan etkilenerek eserlerini yazmışlardır. diğer taraftan fransız bestecisi berlioz ve franz liszt programlı senfoniyi tanıttılar. programlı senfoni, önceden hazırlanmış bir konuyu program içinde kalarak, müzik çalgıları aracılığıyla dinleyiciye sunmaktır. bu tür eserler anlatım içerirler. programlı senfoninin geçmişinin çok eskilere dayanmasına karşın bu yolda ilk bellibaşlı eser veren sanatçı berlioz`dur. "symphonie fantastique", "romeo ve juliette" gibi eserleri bu türe birer örnektirler. liszt`in "dante" ve "faust" senfonileri, "mazeppa", les preludes" gibi senfonik şiirleri de bu tarzda eserlerdir. richard strauss`un "till eulenspiegel`in şen maceraları", "don juan", "zerdüşt dedi ki..." senfonik şiirleri de bu tarza birer örnektirler.
her ulustan besteciler senfonik eserler yazmışlardır. bunlardan rusya`da çaykovski, çekya`da smetana ve dvorak, ingiltere`de edward elgar, italya`da respighi, finlandiya`da sibelius en önemlilerindendir

besteci. almanya da zwickau şehrinde doğdu. aynı zamanda eleştirmen olan schumann hem leipzig ve heidelberg üniversitelerinde hukuk öğrenimi aldı hem de friedrich wieck ve h. dorn`dan dersler alarak ve kendi çalışmaları ile elde etmeye çalıştığı müzik bilgisini edindi. bunlardan başka ayrıca edebiyatla da uğraşıyor, şiirler yazıyordu. bu zamanlarda özellikle romantiklere hayrandı ve lord byron`un kuvvetle etkisi altındaydı. müzikte bütün amacı iyi bir piyano virtuozu olmaktı. bu sıralarda diğer parmaklarını kuwetlendirmek için orta parmağını bağlayarak çalıştığından parmağı sakat kaldı ve virtuozluk hayatı sona erdi. bu sefer bestelemeyi denedi. bu arada ilk yirmi üç piyano parçasını yayımladı. bunların arasında en tanınmış eserlerinden "kelebekler", "davidsbündler", "carnaval", "konser etütleri", "etudes symphonique", "kreisleriana", "çocuk sahneleri" ve üç sonat vardır. 1834`ten sonra friedrich wieck, l. schunke ve knorr ile "neue zeitschrift für musik - yeni müzik dergisi"ni yaymlamaya başladı. 1840`da jena üniversitesine felsefe doktoru olduğu yıl friedrich wieck`in kızı piyanist clara ile gizlice evlendi. bundan sonra lirik "lied"ler besteledi. ayrıca birden dörde kadar senfonilerini, kentet ve kuartetlerini "paradeis und peri" adlı oratoryosunu besteledi. bir yandan da sanat hakkındaki yazılarını ve eleştirilerini yazıyordu. 1843 yılında leipzig konservatuarına öğretmen oldu. karısı ile 1844 yılında rusya`ya kadar bir sanat seyahati yaptı. 1850`de düsseldorf`da müzik direktörü ve orkestra şefi oldu. üç yıl sonra ani bir beyin hastalığı sonucunda ren nehrinde intihara teşebbüs ettiyse de kurtarıldı. endenich şehri tımarhanesinde öldü. schumann ondokuzuncu yüzyıl müziğine romantik ruhu getiren ilk büyük bestecidir. piyano sanatında chopin ve liszt ile yeni tarzın yaratıcısıdır. yukarıda saydığımız eserlerinden başka piyano, keman ve viyolonsel için konçertoları, çeşitli oda müziği eserleri, orkestra ve koro için "manfred", "der rose pilgerfahrt", "goethe`nin faust`undan parçalar", "kralın oğlu" ve "requiem"i ve "genoveva" adlı bir operası vardır. schumann çıkardığı dergiden başka diğer gazetelerde de sanat yazıları yazmıştır.

besteci. avusturya`da lichtenthal kasabasında doğdu. ilk müzik derslerini babasından, koro şefi oldu.1818`den ve ayrıca anton salieri`den aldı ve genç yaşta öğretmen oldu.1818` den sonra serbest çalışmaya başladı ve ilk goethe "lied"ini yazdı.bunların içinde gretschen am spinnrad", "erlkönig", "ganymed" gibi çok tanınmış olanları vardı. diğer eserleri; "trajik senfoni", oda müziği koro ve piyano parcaları.bu arada birkaç kere macaristan`a seyahat ettiyse de tekrar viyana ya döndü. arkadaşları arasında f. von schrober, şarkıcı michael vogli spaun, şair mayrhofer, fr. lachner, ressam schwind vardı.1823`te vereme yakalandı ve hastalığı beşyıl çektikten sonra l828`de henüz çok genç yaşta öldü. çalgısal olduğu kadar vokal müziğine ait eserleri özellikle "lied" leri ile meşhurdur. altı yüz kadar "lied"i buna örnektir. aynı zamanda birkaç opera da yazan schubert bu alanda büyük bir başarı gösterememiştir. başlıca operalarının isimleri şunlardır: "şeytanın eğlence sarayı","alfonso ve estrella".koro parçaları: "tabiattaki allah", "serenad" , " gece ve "savaş şarkıları". çalgı müziği eserleri şunlardır: on kadar senfoni (en meşhurları: "do major", "do minor", ve "si minor, bitmemiş. ) 14 yaylı kuarteti, "alabalık" kenteti, oktet, 21 piyano sonatı, seyyah fantazisi, "moments musicaux", danslar, valsler (divertissment a 1 hongroise) dört el piyano için. hakkında pek çok eser yazılan bestecilerden biridir. schubert "lied"lerindeki şiirlerinin çoğunu goethe, schiller, heine, körner ve shakespeare`den almış ve müller, mathison, kosegarten gibi küçük şairlerin şiirlerini bestelemiştir.

ne$eli mizahi karakterli müzik parçası.

yava$ tempolu eski bir ispanyol dansı.

bir tür vokal $ekli, onsekizinci yuzyıldan sonra çalgısal müzik türü olarak da kullanılmı$tır. fr. j. gossec 1761`de yazdığı op. 5, 2`nci senfonisi için romans $eklinde bir kısım yazmı$tır.

tek melodi üzerine yazılmı$,konu$ur gibi söylenen bir tür vokal $ekli.

(bkz: rebek)

arapların "rebab" denilen müzik aletine çok benzeyen bir çalgıdır. ortaçağda avrupa`da kullanılmı$tır.yayla çalınırdı. kemanın atalarından biridir.