angelus

aslen iskandinavya ve ingiltere mitolojisinde yer alan ve doğan peri halkı. j.r.r. tolkien tarafından modern edebiyata kazandırılmış ve fantastik kurgunun en popüler öğelerinden biri haline gelmişlerdir. özellikleri;katledilmedikçe veya kederden solmadıkça ölmezler,hiç bir hastalığa yakalanmaz ve uzun yolculuklarda lembas adını verdikleri yolazığını kullanırlar.ateş yakmaz ve ağaç kezmezler yani insanların(?) tam aksi yöndedirler.

yaşayış tarzları olarak genelde doğa ile iç içe ve gelişimini doğa ile bir bütün olarak sağlayan bir halktır. büyücülükle uğraşanları da vardır(galadriel;feanor).asil ve alçakgönüllülerdir asla satış yapmazlar.

mükemmel güzellik gibi bir sembol oluşturabildikleri kadar(orta dünya), sıradan ırk olarak da değerlendirilebilir(unutulmuş diyarlar).

j.r.r. tolkien’in yazmış olduğu notlardan derlenerek hazırlanan silmarillion isimli kitapta elflerin yaratılışları ve arda’nın birinci çağında melkor’a karşı yapmış oldukları savaşlar anlatılır. bu savaşlarda birçok elf, angband’ın köleleri tarafından katledilir. bunlar arasında ölene kadar yüce noldor kralı olarak beleriand’daki sürgünlerin efendisi olan fingolfin de vardır.fingolfin karanlık kuzey krallığın hemen güneyinde ülkesi hithlum’da yaşıyordu.


eärendil’in valinor’a yapacağı yolculuğa kadar elfler morgoth’a karşı tam bir zafer kazanamadılar.valinor eärendil’in isteğini kabul etti ve düşman’ı zamandışı boşluğa yolladı ve melkor bir daha ebediyen oraya hapsoldu, boş boş gezinip durdu. eärendil ise bir daha geriye dönmedi ve elflerin eärendil yıldızı, bugünkü insanların çoğunun venüs, türklerin zühre dediği ve anadolu’da hem sabah yıldızı, hem çobanyıldızı hem de akşamyıldızı olarak bilinen dünya’ya en yakın gezegene dönüştü. daha sonra númenórean diye bilinen geçmiş insanların en bilge kavmi olarak kabul edilen batılı insanların büyük deniz’in ortasındaki kıtaları númenor’a giderlerken rehberleri eärendil olmuştur.gökte onun ışığını takip ederek kendilerine valar tarafından armağan edilen kıtaya vardılar.

musevilik ve hristiyanlık inançlarında âdem’in ilk karısıdır. tevrat’ın ilk bölümü olan yaradılış bölümünün 1. bab’ında âdem ile beraber bir dişi yaradıldığından, 2. bölümde ise âdem’in kaburga kemiğinden bir dişi yaratıldığı yazılıdır.

tevrat’ta açıkça yer almamasına rağmen; birçok musevi dini kaynağı 2. bölümde sözü geçen dişinin âdem’in 2. karısı olduğu, birinci bölümdekinin ise ilk karısı olan lilith olduğuna inanırlar.

inanışa göre lilith, âdem ile aynı zamanda ve aynı anda yaratıldıklarından âdemin kendisine eşit olduğu görüşündedir (tarihin ilk feministi) bu sebeple de âdem’e tabi olmayı şiddetle reddeder tanrı’ya asi olur ve cennetten uzaklaştırılır. bundan sonra tanrı âdem’in kaburga kemiğinden havva’yı yaratır havva sonuçta erkeğinin bir parçasından yaratıldığından ona tabi olur.

âdem ile havva ilk günahı işleyip cennetten kovulduktan sonra çocukları olur lilith bunu kıskanır ve bundan sonra adem oğullarından doğacak her bebeği öldürmeye yemin eder.

inanışa göre kötü bir ifrit haline gelen lilith gece hava karanlıktan sonra yeni doğum yapmış evlere girerek lohusa kadınların bebeklerini boğmaktadır. bu sebeple günümüzde bazı museviler arasında bir adet olarak, lohusa kadın akşamları evde yalnız bırakılmaz, ve akşamları çamaşır ipinde çocuk bezi bırakılmaz, çünkü bunları gören lilith’in o evde çocuk olduğunu anlamasından endişe edilir.

akad mitolojisindeki canavarımsı bir devdir. tanrıların yaşadığı sedir ormanının bekçisi, koruyucusudur. yüzü aslan yüzüdür.

efsanelerde ruhu olmayan bir canlı. talmud’da âdem’in ruh üflenmeden önce bir golem olduğu yazılıdır.


musevi folklorunda golemler genellikle insan şekli verilmiş çamurdan yapılırlar. ruhları yoktur, zekaları düşük seviyededir, ki golem seviyesi ibranicede "aptal" kelimesinden türetilmiştir. temel amacı yaratıcısını korumaktır. 17. yüzyıl prag musevileri arasında antisemitiklere karşı adaleti sağlayan doğaüstü "prag golemi" inancı yaygındı.

laz halk inancında orman içlerinde yaşayan, uzun boylu, vücudu kıllarla kaplı maymun ile insan arası bir orman yaratığının adıdır. [megrelya]’da oçhokoçi adıyla bilinen efsanevi yaratık pek çok masal ve efsanenin temel kahramanı olup, bazı varyantlarda bir cadı karısının kocasıdır [1] ve yamyamdır. yamyam olmayan hatta safça davranışlarından dolayı kolaylıkla kandırılabilen trabzon folklorundaki karakoncolos[2] (yaban adamı) ile benzerlikler götermesine karşın kendine özgü farklılıkları da vardır. bazı halk bilimciler benzerleri tüm kültürlerde bulunan amerikan yerlilerince sasquash, nepal’de yeti olarak isimlendirilen yarı insan dev yaratıkların öykülerinin homo sapiens’in hafızasına kazınmış mö 100,000 -35.000 yılları arasında yaşamışneanderthal insanların mirası olduğunu ileri sürmüşlerdir.

arap mitolojisinde orijinalde su ile ilgili bir figür. fakat modernizasyon işlemi sırasında bu figür büyük oranda değiştirilmiştir. bahamut engin bir denizde yaşayan dev bir balıktır. kujuta isimli dört bin göz, kulak, burun, ağız, dil ve ayağa sahip dev bir boğayı destekler.

yunan mitolojisi’nde kanatlı at. deniz tanrısı poseidon ile yılan saçlı gorgon medusa’nın oğlu ve dev chrysaor’un kardeşi olduğuna inanılır.

perseus tarafından kafası kesilerek öldürülen medusa’nın kafasından ya da toprağa sıçrayan kanlarından doğduğu gibi iki değişik söylence bulunur. rengi tamamen beyazdır ve uçmasına olanak veren iki büyük kanadı vardır. uçarken havada koşuyormuş gibi görünür.


bellerofon ve pegasuspegasus doğar doğmaz yeryüzünden ayrılmış ve tanrıların diyarına uçmuştur. zeus’a yıldırımları getirme görevini üstlenmiştir. helicon dağında bulunan ve musalara (veya müzler) ilham verdiği sanılan hippocrene pınarının pegasus’un ayağıyla yere vurması sonucu ortaya çıktığına inanılır ve pegasus "şiirsel ilham" ile özdeşleştirilir. daha sonraları bellerophon tarafından athena’nın ona verdiği altın dizgin yardımıyla yakalandığı, chimera ve amazonlarla olan çarpışmalarında da ona yardım ettiği söylenir.

aşırı hırsın, zararlı olduğunun sembolü olarak gösterilen bellerophon olimpos dağına çıkıp ölümsüzlerin arasına karışmak isteyince onu üzerinden atan pegasus tek başına olimpos dağına dönerek eski görevlerine devam etmiştir. pegasus’un bellerophon’u üzerinden atmasına sebep olarak zeus tarafından gönderilen dev bir atsineğinin ısırmasından ürkmesi de söylenceler arasındadır. daha sonraları kendine eş olarak euippe (ya da ocyrrhoe)’yi aldığı ve kanatları atların soyunu başlattığı söylenir.

yunan mitolojisinde nemf io’nun kardeşi, yüz gözlü bir canavardır. panoptis sıfatı herşeyi gören anlamını taşır ve etkin bir gözetmen olduğunu gösterir, zira uykudayken bile birkaç gözü açık kalır.

argos hera’nın hizmetçisiydi. olimpos tanrılarının yanına kabulü ehidna adlı canavarı öldürmesiyle gerçekleşmiştir. hera tarafından verilen son görevi ise, beyaz bir ineği zeus’un erişiminden korumasıdır. ancak hera aslında o ineğin zeus’un sayısız sevgililerinden biri olan io olduğundan haberdardır. io’yu kurtarmak için, zeus hermes’i yollar, ve o da sıkıcı öyküler ile argos’un tüm gözlerini uyuttuktan sonra onu öldürür. hizmetçisinin anısına, hera argos’un yüz gözünü bir tavuskuşu kuyruğunda korur.

yunan mitolojisinde yer alan çoğu canavarın annesidir. tartarus ve gaia’nın kızı olup, güzel bir kadın yüzüne ve sürüngen vücuduna sahiptir. eşi tifon ile olimpos tanrılarına saldırmış ancak yenilmişlerdir. bunun üzerine, tanrılar onları etna yanardağı’nın altında bir mağaraya hapsetmişlerdir.

lerna bataklıklarında yaşayan dokuz başlı bir canavarın adıdır. bu canavarı öldürmek herkül’ün (yunan mitolojisindeki karşılığı iraklis) on iki işi arasında olup hidra’nın (yunan mitolojisinde: idra) öldürülmesinin çok zor olmasının sebebi kesilen her bir başın yerine derhal bir yenisinin çıkması idi. herkül’ün bu yılanı ancak iolaos’un (herkül’ün yeğeni) kendisine getirdiği bir meşale sayesinde kestiği başların yerini dağlayarak öldürmeyi başarmıştı. herkül, hidra’yı öldürdükten sonra onun zehirli kanına oklarını batırmış ve böylece bu okların açtığı yaraların kapanmaz bir hale gelmesini sağlamıştı.

hades’in yönettiği, ölülerin bulunduğu yeraltının kapısında bekçilik yapan üç başlı köpek (hesiode’a göre 50, horace’a göre ise 100 başı vardı). kuyruğu bir yılan olan ve sırtında sayısız yılanbaşı bulunan , ısırıkları zehirli bu köpek herakles’ün 12 görevi arasında yer alır. kerberos yunanca ’çukur (çok derinlerdeki, şeytani çukur) iblisi’ demektir. yarı kadın yarı yılan ekhidna ile dev typhon’un oğlu olan kerberos’un kardeşi orthros ’tur. dev zincirlerle bağlı olan bu köpeğin görevi yer altına giren ölülerin tekrar yeryüzüne çıkmalarını önlemektir. sadece üç kere yenilmiştir:

son görevi kerberos’u yakalamak olan herakles tarafından yakalanarak.,
müzik yeteneğini kullanan orpheus tarafından uyutularak,
lethe ırmağındaki su yardımıyla hermes tarafından uyutularak,
roma mitolojisinde, ilaçlı keklerle aineias tarafından uyutularak,
yine bir roma masalında, ilaçlı keklerle psykhe tarafından uyutularak.
kerberos özellikle kapıların, eşiklerin ve sınırların bekçisi olmanın arketipi olmuştur. orta çağdan günümüze kurgu yapıtlarda sıkça bu özelliğiyle yer almıştır (dante’nin ilahi komedya’sında ve fluffy olarak j. k. rowling’in harry potter ve felsefe taşı adlı kitabında.) ayrıca günümüzde güvenlik ve savaş alanında da kullanılmaktadır

bir takım süper özellikler kazanıp bunu kah insanların iyiliği için kah kendi egosunu tatmin etmek için kullanma yetisine sahip olmakdır. bir takım komik kostümler giymektir, uçmaktır, ağ atmaktır.

(bkz: dünyanın en yüzeysel adamı)

eski iran dini zerdüştçülüğün, kötülük ilkesi ya da tanrı’sı olan ehrimen’le sürekli bir mücadele, ya da savaş hali içinde olmakla birlikte, zerdüştçü iyimserliğin bir ifadesi olarak, sonunda mutlak bir zafer kazanacak olan baştanrısı, iyilik ilkesi.

yarı-mitik sosyal ve dini reformcu, peygamber-tanrı. trakyalı dacialılar onu tek gerçek tanrı olarak görürdü. şahsın yaşamıyla hakkındaki mitolojik betimleme ve özellikler fazlasıyla iç içedir. zalmoxis rumen mitolojisi içinde önemli bir yere sahiptir.

hinduizm’de tanrının bir şekli. vaişnavalara göre o nihai gerçek veya tanrı’dır; şiva’nın şaivitlere olduğu gibi. trimurti kavramında (bazen hint teslisi olarak anılır) o tanrının ikinci görünüşüdür (diğerleri brahma ve şiva’dır).

koruyucu olarak tanınan vişnu özellikle ünlü avatarları, veya enkarnasyonları (vücut buluşları), ile tanımlanmıştır. bu avatarlardan en ünlü ve önemlileri krişna ve rama’dır. ayrıca, sıklıkla narayana olarak da geçer.

vaişnavizme inananlara göre o nihai gerçek’tir ve tanrı’nın sadece bir görünüşü, biçimi olmaktan ötedir. advaita felsefesini izleyen smartaara göre vişnu veya şiva gibi tanrılar, nihai üstün bir gücün, tanrının ("brahman") çeşitli yüzleri, şekilleridirler. onlara göre bu nihai tanrının özel bir şekli, yüzü, adı veya özellikleri yoktur.

hinduizm’de güneş tanrısı. dyaus pitar’ın oğlu. altından kolları ve saçı vardır. savaş arabası yedi at tarafından çekilmektedir; bu yedi çakrayı temsil eder. oğlu tvaştar.

rama’nın erkek kardeşi ve yakın arkadaşı, ramayana destanındaki kahramanlardan biridir. çoğu hinduizm okulları lakşmana’nın yedinci avatarın bir parçası olduğuna inanırlar, onlara göre rama temel avatarken lakşmana ikincil formdur. ismi lakşman veya laxman olarak da yazılabilir.

yaygın hint geleneğine göre vişnu’nun sekizinci avatarıdır. gaudiya vaişnavizm’de en üstün kişilik yani tanrı olarak görülmüş ve böylece onun diğer tüm enkarnasyonların temeli olduğuna inanılmıştır.

rama’ya (vişnu’nun avatarlarından biri) karısı sita’yı kurtarmasında yardım eden bir vanara. bhakti’nin zirvesini sembolize eder ve kimilerine göre şiva’nın avatarlarındandır. daha çok vayu deva yani rüzgâr tanrısının oğlu olarak tanınır. bazı akademisyenlere göre çin mitolojik karakteri sun wukong’dur.

hinduizm’deki en tanınmış ve saygı duyulan tanrı temsillerinden birisidir. şiva ve parvati’nin ilk doğan oğludur. bharati, riddhi("bilgi" anlamına gelir) ve siddhi’nin ("mükemmelliyet") eşidir. marathi, malayalam ve kannada’da vinayaka, tamil’de vinayagar ve telugu’da vinayakudu olarak da anılır.

’ga’ buddhi yani bilgiyi sembolize ederken ’na’ vijnana yani hikmeti sembolize eder. buradan da anlaşılabileceği gibi ganeşa bilgi ve hikmetin üstadı, tanrısı, aynı zamanda başlangıçların ve kategorilerin rabbi, engellerin kaldırıcısı, dharma’nın koruyucusu, karma’nın ve kozmik hafızanın, bilgeliğin efendisi, iyi şansın tanrısı’dır, meşhur swastika işareti ganeşa’nın işaretidir, ganesha "aum" dur.karmanın efendisi olan ganeşa kişinin yaşamında karşılaşacağı olayları kontrol edebilir, bu nedenle hindular bütün özel isteklerini ganeşa’ya iletebilirler.tanrı ganeşa sembolik olarak kişinin içinde keşfedilmeyi bekleyen tanrısallık’tır.