angelus

hristiyan teolojisinde kutsal ruh ile ilgilenen dal.

hristiyan teolojisinde günahı inceleyen dal.

isa’yı inceleyen dal. bu dal isa’nın hayatının yanında, özellikle isa’nın hristiyanlık’taki ilahi (tanrısal) yanı ve mesih olgusu ile ilgilenir.

hristiyan teolojisinde kutsal kitap’ı ve yazılmasındaki ilhamı inceleyen dal.

hristiyan teolojisinde yaratılmış ruhani varlıkları inceleyen dal, bu varlıklara başta melekler olmak üzere cinler ve şeytan da dahildir.

zebedi’nin oğlu, yakup’un kardeşi. yeni ahit’in dördüncü incili olan yuhanna incili’ni yazmıştır. 27 aralık aziz yuhanna günüdür.

zebedi’nin oğlu, yuhanna’nın kardeşi. i. herod agrippa tarafından öldürülmüştür. 25 temmuz aziz yakup günü olarak kutlanır.

aziz peter’in kardeşi, celile’li balıkçı. x şeklindeki çarmıhta ölmüştür. iskoçya ve rusya’nın baş azizidir. 30 kasım aziz andreas günüdür.

orjinal metinlerdeki adı "simon" veya "simeon"dur. havari andreas’ın kardeşi, celile’li bir balıkçıdır. kilisesini üzerine inşa edeceği kayaya ithafen "petrus" adı isa tarafından verilmiştir. isa tarafından kendisine diğer havarilerin önderliği mevkiisi layık görülmüştür (matta 16:18, yuhanna 21:15-16). roma’da öldürülmüştür. roma katolik kilisesi’nin ilk piskoposu kabul edilir. 29 haziran aziz petrus günüdür.

isa, romalılar ve kendisinin mesih olduğuna inanmayan yahudiler tarafından çarmıha gerilmek üzere yakalandığında isa’nın havarisi olduğunu üç defa inkar etmiştir. inkar edeceği isa tarafından son yemek’te kendisine bildirilmiştir ancak petrus buna inanmamıştır. dört incil’de de bu olay aynı şekilde anlatılır.

isa’nın öğüt ve inançlarını yayma işiyle görevlendirdiği oniki yardımcısı ve öğrencisinden her biridir. zamanla havari kelimesi, "herhangi bir davayı canla başla savunan kişi" anlamında kullanılagelmiştir.

kilisedeki törenler esnasında org ya da piyano eşliğiyle, genellikle bir kadın vokalin söylediği doğaçlamalardır.

cenazelerde ölen kişiye edilen dualarla ağıt şeklinde, dini günlerde ise isa’yı öven, tanrı’ya dualardan oluşan sözlerden oluşur.

ünlü müzisyen ray charles’ın gospel müziğe sevgilisinden, cinsel arzulardan bahseden sözler yazması tepkilere yol açtı. çünkü, gospel, dini ezgiler ve sözler içeriyordu ve o tarzda sözleri bu müziğe uyarlamak günahtı.

christadelphian adı, “brothers in christ,” yani “ihvan,” “isa inancında kardeşlik” anlamına gelen yunanca ibareden türetilmiştir. 19uncu yüzyılın ortalarından itibaren britanya ve kuzey amerika’nın birçok bölgesinde pek çok isim altında ancak tek bir inançla toplanan gruplar olmuştur. amerikan sivil savaşı zamanında vicdani ve dini inançlarına aykırı olduğunu ileri sürerek askerlik hizmetini ifa etmeyi reddeden kimse statüsünü alabilmek için bir gruba bağlılığın beyan edilmesi gerekmiştir. o dönem itibariyle “christadelphian” kullanılmıştır.

christadelphianlar, inançları tamamen incil’e dayandırır ve tanrı kaynaklı başka metinleri kabul etmez. incil, tanrı’nın her şeyi yaratan olduğunu iletir. oğlu isa’dan ayrı bir varlıktır. incil, kutsal ruh’un bir kişi olduğunu değil, tanrı’nın yaratma ve kurtarmada kullandığı güç olduğunu öğretir.

nestorius’un savunuculuğunu yaptığı görüş. monofizit kavramının zıttı.

bu görüşe göre:

isa’ya 30 yaşındayken kelam’ın indiği,
o zamana kadar meryem’den doğan isa’nın saf ve günansız bir insan olduğu
tanrılık vasfının ancak kelam geldikten sonra meydana geldiğini ve ancak o zamandan sonra hem insan hem de tanrı karakterlerinin her ikisini de taşıdığı
meryem’in, tanrı olan isa’nın değil, insan olan isa’nın annesi olduğu
kabul edilir.

katolik ve ortodoks hıristiyanlarda 7 sakrament vardır, protestanlarda 2, quakerler ise sakramente inanmaz.

1. vaftiz: arınma. 2. evharistya (komünyon): ekmek ve şarap ayini. 3. konfirmasyon: topluluk önünde imanı açıklama. 4. günah çıkarma: itiraf ve takdis. 5. son yağ sürme: ölüm halindekileri kutsama. 6. ordinasyon: ruhani görevler. 7. evlilik.

isa’nın çarmıhtan indirildikten sonra sarıldığı iddia edilen sakallı bir adama ait önden ve arkadan silüetin olduğu keten kumaş.

ilk kez 1350’lerde fransa’da sergilendi. 1578’de italya’ya getirilerek torino’da san giovanni battista katedrali’nde muhafaza edilmeye başlanmıştır. pek çok kişi bunun mucizevi bir şekilde olduğuna inanırken , kuşkucular sahtekarlık olduğunu düşünüyordu.

1988 yılında kefenin bir kısmı karbon-14 yaş belirleme testine tabi tutuldu ve kefenin 700 yaşındaki keten bitkilerinden yapıldığı belirlendi.

1260-1390 arası bir tarihe ait olduğunun belirlenmesiyle gözden düşmesine rağmen, kumaş dini çevrelerde değerini hala korumaktadır.

hristiyanlıkta monofizit görüşe sahip olan kişi ya da bu görüşü savunan kiliseler.
bu görüşün ortodoksluk’tan farkı, isa’da var olduğuna inanılan insani ve tanrısal tabiatların katışma ve değişme olmaksızın tek bir tabiatta birleşmesi ve tek tabiata dönüşmesidir. buna göre kelam isa ile birleşmeden önce de isa tanrı idi ve meryem’den doğan çocuk (isa) tam bir insan ve tam bir tanrıdır. dolayısıyla da meryem theotokos yani tanrı’nın annesidir. isa’da bulunan tanrılık ve insanlık özellikleri değişmeksizin birleşmişlerdir ve birbirinden ayrılamazlar, dolayısıyla haç üzerinde acı çeken isa’nın sadece insani doğası değil aynı zamanda da tanrısal doğasıdır.

bir kısmı ibranice, bir kısmı da artık ölü bir dil olan aramice ile kağıt, deri veya bakır plakalar üzerine kaydedilmiş 600 civarında el yazmasıdır. hrıstiyanlığın ve museviliğin bilinen en eski yazılı kaynakları sayılırlar.

ortalama 2000 yaşındadırlar, bundan yarım asır önce bulunmuşlardı ve ortaya çıkartılmalarından hemen sonra dinler tarihi, özellikle de hristiyanlığın ilk devirleri üzerine büyük bir tartışma başlamıştı. vatikan, tomarlarda yazılı olanları gizlemek için büyük çaba gösterirken israilliler metinlerin tamamını yayınlatınca, hristiyan dünyasında oldukça şiddetli bir inanç depremi yaşanmıştı.

bu tomarların büyük bir çoğunluğu 1947’de ve bazıları da 1956 senesinde kumran vadisi yakınlarındaki 11 ayrı mağarada ortaya çıkmıştır. ilk olarak muhammed ahmed el-hamid adlı bedevi bir keçi çobanı tarafından 1947 yılında, ölü deniz yakınlarındaki kumran vadisindeki bir mağarada bulunmuştur.

“ölü deniz tomarları’nın” bulunması, 20. yüzyılın en önemli arkeolojik keşiflerinden birisidir. bu tomarlar, m.ö. 150 ile m.s. 70 yılları arasında, kumran vadisine yerleşmiş olan ve bir manastır hayatı yaşayan çiftçi bir yahudi komününün (kibbuts) varlığını ortaya koymaktadır. kumran toplumu veya esseneler olarak bilinen bu grup yahudiliği doğru bir şekilde yaşamaya çalışan bir gruptu.

(bkz: kumran metinleri)

yuhanna’nın birinci mektubu 2:1 ayetlerinde kutsal ruh’u anlatmak üzere kullanılan sözcükdür.hristiyan inancında bu kelime tanrı’nın üç unsurundan biri olan kutsal ruhu tanımlamak için kullanılır ve kutsal ruh ile eşanlamlıdır.

birbiri üzerine çapraz konmuş iki tahtadan oluşan darağacı.

farsça dört çivi anlamına gelir. eskiçağ’da kurulu din ve düzene karşı suç işlediği için idamına karar verilenler çarmıha gerilerek öldürülürlerdi. bunun için mahkumun vücudu ve ayakları çarmıhın dikey tahtasına bağlanır, kolları yana açılarak elleri yatay tahtaya mıhlanırdı. günlerce açıkta, aç, susuz ve tahtaya çivili kalan mahkum, yavaş yavaş ve işkence çekerek ölürdü. roma’lı vali pontius pilatus da isa’yı böyle haca gerdirmişti.

çarmıha gerilme konusu utanç verici olarak nitelendiği için, uzun zaman hıristiyanlarca ele alınamadı. 16. yüzyıl’dan sonra, pek çok ressam isa’yı çarmıhta gösteren tablolar yaptı.