goetica

(bkz: leyla hanım)

(bkz: nigar hanım)

(bkz: makbule leman)

(bkz: ihsan raif)

(bkz: şükufe nihal)

(bkz: halide nusret zorlutuna)

ciğerde tigi gamzen zahmi varken atma peykânın
yeter ey kaşı yay artık yeter debretme müjkânin

nigâhi mestine cânâ ki şayan gördün agyarı
yine nev yâreler açdı deruna tigi hicrânın

o gafil bihaber nâdan aduye hemdem olmuşsun
visalinden bizi dur eyledin var olsun ihsanın

ümidi merhamet kılmak abestir senden ey kafir
seni bidin demişlerdi ezelden yoktur imanın

habibe bi deva derdden helas olmak da müşkildir
ümid etmez esiri derd olanlar gayri dermanın.

1846’da hersek’te dünyaya geldi. osmanlı’nın en son hersek veziri olan rizvanbegoviç galip ali paşa’nın kızı. hersekli arif hikmet’in halası. genç bir kızken ilesiyle bilikte istanbul’a geldi. ilk evliliğini istanbul’da mehmet mehdi efendi ile yaptı. daha sonra konya defterdarı numan efendi ile evlenip konya’ya gitti. ancak ikinci eşiyle de anlaşamadı. boşandıktan sonra istanbul’a döndü. 1892’de yaşamını yitirdi. topkapı mezarlığı’nda toprağa verildi. konya’da yaşadığı sürede mevleviliğe ilgi duydu. mevlevilere katılıp "sikke puşı melâmet" olduğu söylenir.

eyledim hali dili bimarım ol sultane ars
hasta eyler görse elbet derdimi lokmane arz

zülfüanün her tarına bağlandı gönlüm şübhesiz
eyledi zenciri aşka kendini divâne arz

çok mu olsa şulei rahsarına canım fidâ
şem’ine her şeb eder öz canını pervâne arz

gösterüb sînemde dağım dilde yarem hâsılı
macerayi aşkı ettim ol şehi hubane arz

etmesem tâciz eğer bu nâlei cangâhtan
maide her dem ederdim halimi cânâne arz

gülşeni şek içre hezar olmadı
nâfile gönlümce bahar olmadı
beklediğim leylü nehar olmadı
talii nasaz bana yâr olmadı

kendime hemdem edinip fırkati
zevku safâda ederim mihneti
her ne kadar ettim ise gayreti
talii nasaz bana yâr olmadı

uğraşırım ahı sehergâh ile
bahtı siyahım gibi bedhah ile
ben ya nasıl ağlamayım ah ile
talii nasaz bana yâr olmadı

dilde elemler var iken şubhu şam
maide’i zar olmaz şadgâm
neylesin avare gönlüm vesselam
talii nasaz bana yâr olmadı

1830’da doğdu. mirliva bekir paşa’nın kızı. evkaf nazırı hacı said efendi’nin oğlu zabıta meclisi reisi atıf bey’le evlendi. 1881’de yaşamını yitirdi. beşiktaş’ta yahya efendi dergahı kabristanı’na defnedildi. beşiktaş mevlevihanesi şeyhi nazif efendi’nin müritlerinden. döneminin saygı gören, terbiyeli hanımlarından. şiirlerinde imale ve zihaf kusurlarına rastlanmasına rağmen anlam yönüyle güzel bulunur. bir divançesi olduğu biliniyor. bir divan dolduracak sayıdaki şiirlerinin ölümünden sonra yakınları tarafından konya kütüphanesi’ne gönderildiği söyleniyor.

(bkz: gazel)

hatice iffet hanım’ın bir $iiridir..

çünki agehsin gönül sırrı nihan lâzım sana
varlığı mahv eyleyib terki cihan lâzım sana

sen adem sehralarında bir güzel şehbaz idin
şimdi damı hestiye düştün figân lâzım sana

damı cisme düşmeden mevlâyı bulmakdır garez
razı aşkı bâdezin etmek ıyan lâzım sana

cümle benlikten geçib mahvı üvcude ermeğe
hanikahı aşkta pirimuğan lâzım sana

feyzi istidad sende zâhir oldu iffeta
her cihet şimdengeru darülâman lâzım sana

diyarbakır’da doğdu. doğum tarihi bilinmiyor. 1860’ta yine diyarbakır’da öldü. behram paşa camii yanındaki kabristana defnedildi. ahmed bey’in kızı, diyarbakır ulema ve şuarasından azmi zade mehmed efendi’nin eşi. yine diyarbakır ulemasından şaban kânî efendi ile şiir ve edebiyat sohbetleri yapar, takdirini kazanırdı.

1850’de istanbul’da doğdu. 1936’da yaşamını yitirdi. edirnekapı şehitliği’ne defnedildi. hekimbaşı ismail paşa’nın kızı. babasının görevi nedeniyle çocukluk çağında yedi yıl kadar sarayda kaldı, iyi bir eğitim aldı. sultan abdülmecit’in kızı münire sultan’ın maiyetinde kaldı. şairliğinin yanı sıra bestekârlığı ile de tanınır. rumca ve fransızca öğrendi. medeni aziz efendi ve nikogos ağa’dan klasik türk müziği dersleri aldı. babasının izmir valiliği yaptığı dönemde vilayet mektub-i muavini giritli sırrı efendi’yle evlendi. eşinin pizren, tuna vilayetlerindeki mektupçuluk görevleri ve trabzon, kastamonu valiliği nedeniyle buralarda yaşadı. iki yüze yakın beste yaptı. bu bestelerin çoğu günümüzde de dinleniyor. fıtnat hanımla birlikte dergilerde açık imzası görülen ilk kadın şairlerden. şiir yazmaya 16 yaşında başladı. divan geleneğinin bir izleyicisi olarak yazdığı şiirlerini solmuş çiçekler adlı kitapta topladı. saray çevresini ve âdetlerini anlatan anılarıyla da ünlü. ilki bir yangında yok olan anılarını ikici kez yazmak zorunda kaldı. bunlar 1920’de vakit gazetesinde yayınlandı ve çok ilgi çekti. fransızca’ya çevrilerek basıldı.

eserleri:
solmuş çiçekler (şiir 1928)

(bkz: mezar ta$ının kitabesi)

makbule leman’ın bir $iiridir..

allah

razıyım ben zâtı peygamber dahi hoşnuddır
sayemendi rahmet olsun makberi makbulemin
cevheri eşkimle yazdım zevcemin tarihini
bağı firdevsi berin olsun yeri makbulemin

16 cumadelâhire 1316

(bkz: kadınlık)

makbule leman’ın bir $iiridir..

kadınlık, ruh-ı mana-yı fazilet
kadınlardan gelir efkra vüs’at;
nezaketler içinde bir metnet
nümayandır kadınlarda hakikat.
iki hemşiredir “iffet” ile “zen”
vefdari, nezahet, hüsn-i ahlk
cihanda hep bu ehss-ı ltife
emanettir bu mahlk-ı zayıfa.
ederse ilm ile eş’ara rağbet
kadınlarca olur bir başka znet
diryetten alır nr-ı melhat
yürür bir intizm üzre maşet
verir hüsn-i idre hüsne kıymet
biçilmiş camedir nisvna tahsil
fakat yazmak gerek ahlka dir
kalem tutmaklığa kim olsa kdir.


ne rütbe farzedersek biz revadır
ki en lzım olan bizde haydır
buna bürhn ise yüzde riddır
tesettürle selamet revişandır.
meleklerden uçan nur-ı likdır
bize yüz aklığından bir nişandır
o yaşmaklar ki veche nü şandır

(bkz: anne)