çinin en büyük üçüncü şehridir. yüzölçümü 11,919.7 km2 olan tianjinde yıllık ortalama sıcaklık 12,3ocdir. ayrıca tianjinin denizden yüksekliği ortalama 561,3 cmdir.
mart 2001 nüfus sayımına göre 10,01 milyon insanı barındıran kentte 22 etnik grup mevcuttur.
hindistanda karnataka bölgesinde bulunan ve asyanın silikon vadisi olarak adlandırılan şehir.
türk mimari eserleri:
1. imam-ı azam ebû hanife külliyesi
2. ma’ruf el kerhi külliyesi
3. abdülkadir geylânî külliyesi
4. musa kâzım külliyesi
5. şeyh ömer sühreverdî külliyesi
6. zümrüt hatun camii
7. kumrulu mescid
8. akûli camii
9. sultan ali camii
10. murad paşa (muradiye) camii
11. saray camii
12. ahmediye (meydan) camii
13. haydarhane camii
14. asafiye camii
15. imam ebu yusuf camii
16. mustansıriye medresesi
17. mercan medresesi
18. halife camii (suk-ul gazel) minaresi
19. zümrüt hatun türbesi
20. bab-ül vistani
21. cevzak-ül hakanî
22. bağdat sarayı ve kışlası
23. kasr-ül abbasi
24. mercan (örtme) han
25. cığalazade hanı
26. halife camii
27. vezir (küçük hasan paşa) camii
28. haseki camii
29. özbek camii
30. ali efendi camii
31. büyük adile hatun camii
32. numan paşa (mahalle) camii
33. süleyman paşa mescidi
34. bağdat kalesi
35. azamiye kalesi
36. rusafe camii
37. sultan melikşah camii
38. terken hatun camii
39. kale mescid
40. iskender paşa camii
41. şeyh seraceddin camii
42. kaplan camii
43. baba gurgur camii
44. şeyh mehmed camii
45. boşnak ahmed paşa mescidi
46. ismail paşa mescidi
47. vefa hatun camii
48. hacı fethi camii
49. kara pir camii
50. pir davud camii
51. naciye hatun camii
52. hasan bey mescidi
53. hacı emin paçacı camii
54. fazl camii
55. aşağı numaniye camii
56. davud paşa mescidi
57. esma hanım camii
58. naime paçacı mescidi
59. nazende hatun mescidi
60. münevver hatun camii
61. ayşe hatun camii
62. arif ağa camii
63. kanber ali mescidi
64. cüneyd-i bağdadî camii
65. naile hatun camii
66. şabender mescidi
67. süreyya hanım camii
68. hızır bey camii
69. kâhya camii
70. nizamiye medresesi
71. terken hatun medresesi
72. tac-ül mülk medresesi
73. tutuşiye medresesi
74. adûdî medresesi (şifahanesi)
75. sultan melikşah medresesi
76. mugisiddin mahmud medresesi
77. gıyasiye medresesi
78. mucureddin abak medresesi
79. benefşe hatun medresesi
80. zümrüt hatun medresesi
81. vefaiye medresesi
82. şarabiye medresesi
83. süleyman paşa medresesi
84. selçuka hatun türbesi
85. munis el muzaffer konağı
86. sebük tigin konağı
87. tuğrul bey sarayı
88. emir sungur porsuk (mucureddin abak) konağı
89. ömer paşa konağı
90. eyyubi ahmed paşa konağı
91. süleyman paşa konağı
92. kâzım paşa konağı
93. hüseyin paşa konağı
94. ahmed seyyid isa konağı
95. hadım ribatı
96. benefşe hatun ribatı
97. selçuka hatun ribatı
98. zümrüt hatun ribatı
99. yeni murat hanı
100. gümrük hanı
101. levend hanı
102. ahmed ağa hanı
103. hacı mehmed hanı
104. defterdar hanı
105. keten hanı
106. paçacı hanı
1. imam-ı azam ebû hanife külliyesi
2. ma’ruf el kerhi külliyesi
3. abdülkadir geylânî külliyesi
4. musa kâzım külliyesi
5. şeyh ömer sühreverdî külliyesi
6. zümrüt hatun camii
7. kumrulu mescid
8. akûli camii
9. sultan ali camii
10. murad paşa (muradiye) camii
11. saray camii
12. ahmediye (meydan) camii
13. haydarhane camii
14. asafiye camii
15. imam ebu yusuf camii
16. mustansıriye medresesi
17. mercan medresesi
18. halife camii (suk-ul gazel) minaresi
19. zümrüt hatun türbesi
20. bab-ül vistani
21. cevzak-ül hakanî
22. bağdat sarayı ve kışlası
23. kasr-ül abbasi
24. mercan (örtme) han
25. cığalazade hanı
26. halife camii
27. vezir (küçük hasan paşa) camii
28. haseki camii
29. özbek camii
30. ali efendi camii
31. büyük adile hatun camii
32. numan paşa (mahalle) camii
33. süleyman paşa mescidi
34. bağdat kalesi
35. azamiye kalesi
36. rusafe camii
37. sultan melikşah camii
38. terken hatun camii
39. kale mescid
40. iskender paşa camii
41. şeyh seraceddin camii
42. kaplan camii
43. baba gurgur camii
44. şeyh mehmed camii
45. boşnak ahmed paşa mescidi
46. ismail paşa mescidi
47. vefa hatun camii
48. hacı fethi camii
49. kara pir camii
50. pir davud camii
51. naciye hatun camii
52. hasan bey mescidi
53. hacı emin paçacı camii
54. fazl camii
55. aşağı numaniye camii
56. davud paşa mescidi
57. esma hanım camii
58. naime paçacı mescidi
59. nazende hatun mescidi
60. münevver hatun camii
61. ayşe hatun camii
62. arif ağa camii
63. kanber ali mescidi
64. cüneyd-i bağdadî camii
65. naile hatun camii
66. şabender mescidi
67. süreyya hanım camii
68. hızır bey camii
69. kâhya camii
70. nizamiye medresesi
71. terken hatun medresesi
72. tac-ül mülk medresesi
73. tutuşiye medresesi
74. adûdî medresesi (şifahanesi)
75. sultan melikşah medresesi
76. mugisiddin mahmud medresesi
77. gıyasiye medresesi
78. mucureddin abak medresesi
79. benefşe hatun medresesi
80. zümrüt hatun medresesi
81. vefaiye medresesi
82. şarabiye medresesi
83. süleyman paşa medresesi
84. selçuka hatun türbesi
85. munis el muzaffer konağı
86. sebük tigin konağı
87. tuğrul bey sarayı
88. emir sungur porsuk (mucureddin abak) konağı
89. ömer paşa konağı
90. eyyubi ahmed paşa konağı
91. süleyman paşa konağı
92. kâzım paşa konağı
93. hüseyin paşa konağı
94. ahmed seyyid isa konağı
95. hadım ribatı
96. benefşe hatun ribatı
97. selçuka hatun ribatı
98. zümrüt hatun ribatı
99. yeni murat hanı
100. gümrük hanı
101. levend hanı
102. ahmed ağa hanı
103. hacı mehmed hanı
104. defterdar hanı
105. keten hanı
106. paçacı hanı
irakın başşehri. nüfusu 4,5 milyon civarındadır. mezopotamya çanağının ortasında, dicle irmağının iki yakası üzerinde ve diclenin fırata en çok (40 km) yaklaştığı noktada, geniş bir alüvyon ovası üzerinde yer alır. bağdatta yazlar kuru ve çok sıcak, kışlar yumuşak ve serin geçer. ortalama yağış yılda 130 mm dolayındadır.
eski medeniyetlerin babilonia (babil) şehri yakınlarında kurulan, bir adı da darüsselâm olan bağdad, “adalet bahçesi” anlamına gelmektedir(1). yukarı mezopotamyada, dicle nehrinin iki yakasında yer almaktadır. abbasiler zamanında 2,5 milyon nüfusu ile islâm devletinin başkenti olan şehir(2), 1058 yılından sonra selçuklu sultanlarının uğrak yeri olmuştur. osmanlı döneminde önemli bir vilayet olan bağdad, bugün de irakın başkentidir.
ilk defa abbasi halifesi ebu cafer el-mansur tarafından eski bir sasani köyünün yerine darüsselam adıyla kuruldu (m.s. 766). daha sonra medinet-üs-selam adını alan şehir, en son bağdat adını alarak gelişimini devam ettirdi.harun reşid devrinde (m.s. 809) büyük bir kültür merkezi oldu. bundan sonraki dönemlerde de bağdat kültür ve ticaret merkezi olarak önemini sürdürdü. ancak 1258de şehri yağmalayarak halife mustasımı ve 800 bin müslümanı kılıçtan geçiren hülagunun istilasıyla çöktü. hülagudan sonra değişik boyların yönetimine girdi. osmanlı ve iranlılar arasında da el değiştirdikten sonra , padişah dördüncü murad zamanında tekrar osmanlıların eline geçti. birinci dünya savaşına kadar osmanlıların elinde olan bağdat, 1917de ingiliz kuvvetlerince işgal edildi ve 1921de kurulan bağımsız irak krallığının başşehri oldu. bu durum türkiye tarafından da lozan antlaşması ile (1923) resmen kabul edildi.
ikinci dünya savaşı sonrasında petrol gelirlerindeki büyük artış, bağdatın gelişmesinde büyük rol oynadı. irak sanayiinin çoğu buradadır. deri eşya, ipek ve pamuklu dokuma, tuğla, çimento, hurma, tütün mamüllerinin yanısıra petrol rafinerileri, demiryolu atölyeleri ve bir de demir çelik fabrikası vardır.
bağdatta eski şark pazarlarından, cam ve selih binalara kadar her çeşit mimari yapı görülebilir. şehrin eski manzarası değişmekle beraber, pekçok eski bina, kaldırım kahveleri, eski tarz minare ve camiler bugün de durmaktadır. kazımeyndeki 19. yüzyıl yapısı altın kubbeli görkemli cami ile yüzü aşkın başka cami ve minare, şehrin mimari güzelliğine ayrı bir hava vermektedir.
irakın başlıca devlet kurumlarının merkezleri yine bağdattadır. 1958de kurulmuş olan bağdat üniversitesinden başka el-mustansır üniversitesi, teknoloji üniversitesi ve birkaç yüksek okul vardır. saddam hüseyin yönetiminin 1990da kuveyti işgal etmesi üzerine başlayan körfez savaşının ardından kurulan ve amerika birleşik devletleri önderliğindeki bm gücü, 1991 ocak ayından itibaren bağdatı bombaladı. iki ay süren bombardıman neticesinde şehir harab oldu.eski güzelliğinden çok şey kaybetti. bağdat 2003 yılında abd tarafından işgal edildi
eski medeniyetlerin babilonia (babil) şehri yakınlarında kurulan, bir adı da darüsselâm olan bağdad, “adalet bahçesi” anlamına gelmektedir(1). yukarı mezopotamyada, dicle nehrinin iki yakasında yer almaktadır. abbasiler zamanında 2,5 milyon nüfusu ile islâm devletinin başkenti olan şehir(2), 1058 yılından sonra selçuklu sultanlarının uğrak yeri olmuştur. osmanlı döneminde önemli bir vilayet olan bağdad, bugün de irakın başkentidir.
ilk defa abbasi halifesi ebu cafer el-mansur tarafından eski bir sasani köyünün yerine darüsselam adıyla kuruldu (m.s. 766). daha sonra medinet-üs-selam adını alan şehir, en son bağdat adını alarak gelişimini devam ettirdi.harun reşid devrinde (m.s. 809) büyük bir kültür merkezi oldu. bundan sonraki dönemlerde de bağdat kültür ve ticaret merkezi olarak önemini sürdürdü. ancak 1258de şehri yağmalayarak halife mustasımı ve 800 bin müslümanı kılıçtan geçiren hülagunun istilasıyla çöktü. hülagudan sonra değişik boyların yönetimine girdi. osmanlı ve iranlılar arasında da el değiştirdikten sonra , padişah dördüncü murad zamanında tekrar osmanlıların eline geçti. birinci dünya savaşına kadar osmanlıların elinde olan bağdat, 1917de ingiliz kuvvetlerince işgal edildi ve 1921de kurulan bağımsız irak krallığının başşehri oldu. bu durum türkiye tarafından da lozan antlaşması ile (1923) resmen kabul edildi.
ikinci dünya savaşı sonrasında petrol gelirlerindeki büyük artış, bağdatın gelişmesinde büyük rol oynadı. irak sanayiinin çoğu buradadır. deri eşya, ipek ve pamuklu dokuma, tuğla, çimento, hurma, tütün mamüllerinin yanısıra petrol rafinerileri, demiryolu atölyeleri ve bir de demir çelik fabrikası vardır.
bağdatta eski şark pazarlarından, cam ve selih binalara kadar her çeşit mimari yapı görülebilir. şehrin eski manzarası değişmekle beraber, pekçok eski bina, kaldırım kahveleri, eski tarz minare ve camiler bugün de durmaktadır. kazımeyndeki 19. yüzyıl yapısı altın kubbeli görkemli cami ile yüzü aşkın başka cami ve minare, şehrin mimari güzelliğine ayrı bir hava vermektedir.
irakın başlıca devlet kurumlarının merkezleri yine bağdattadır. 1958de kurulmuş olan bağdat üniversitesinden başka el-mustansır üniversitesi, teknoloji üniversitesi ve birkaç yüksek okul vardır. saddam hüseyin yönetiminin 1990da kuveyti işgal etmesi üzerine başlayan körfez savaşının ardından kurulan ve amerika birleşik devletleri önderliğindeki bm gücü, 1991 ocak ayından itibaren bağdatı bombaladı. iki ay süren bombardıman neticesinde şehir harab oldu.eski güzelliğinden çok şey kaybetti. bağdat 2003 yılında abd tarafından işgal edildi
pakistanın en kalabalık ikinci şehridir. 6 milyonu aşkın bir nüfusa sahiptir. lahor şehri punjab eyaletinin başkentidir.
taylandın en büyük şehri ve başkentidir. tayca krung thep olarak anılır. 1990daki sayıma göre nüfusu 8.538.610dur. 13°45′kuzey 100°31′doğuda yer alan şehir, chao phraya nehrinin doğu yakasında, tayland körfezinin yanında bulunur.
bangkok güneydoğu asyadaki en hızlı gelişen ve ekonomik açıdan en dinamik şehirlerdendir. dünya meteoroloji örgütü (world meteorological organization, wmo) bangkoku dünyanın en sıcak büyük şehri olarak adlandırmıştır. bangkok aynı zamanda dünyanın en popüler turistik mekanlarındandır.
şehrin taycadaki tam resmi ismi krung thep mahanakhon amon rattanakosin mahinthara ayuthaya mahadilok phop noppharat ratchathani burirom udomratchaniwet mahasathan amon piman awatan sathit sakkathattiya witsanukam prasitdir.
bangkok uluslararası alanda şehrin ismi olarak kullanılırken ,taycada da genel olarak, ismin kısa formu olan krung thep (melekler şehri) kullanılır. resmi alanlarda ise, mesela otomobil plakalarında krungthep mahanakhon olarak tanımlanır.
bangkok güneydoğu asyadaki en hızlı gelişen ve ekonomik açıdan en dinamik şehirlerdendir. dünya meteoroloji örgütü (world meteorological organization, wmo) bangkoku dünyanın en sıcak büyük şehri olarak adlandırmıştır. bangkok aynı zamanda dünyanın en popüler turistik mekanlarındandır.
şehrin taycadaki tam resmi ismi krung thep mahanakhon amon rattanakosin mahinthara ayuthaya mahadilok phop noppharat ratchathani burirom udomratchaniwet mahasathan amon piman awatan sathit sakkathattiya witsanukam prasitdir.
bangkok uluslararası alanda şehrin ismi olarak kullanılırken ,taycada da genel olarak, ismin kısa formu olan krung thep (melekler şehri) kullanılır. resmi alanlarda ise, mesela otomobil plakalarında krungthep mahanakhon olarak tanımlanır.
almanyanın kuzey ren-vestfalya eyaletinde bulunan en büyük sanayi bölgesidir. duisburg, mülheim an der ruhr, essen, gelsenkirchen, bochum, oberhausen, bottrop ve dortmund bu bölgenin belli başlı kentleridir. ruhr bölgesi halk arasında pütt veya kohlenpott olarak da anılır. bu bölgenin esas gelir kaynağı yakın bir zamana değin kömür ve çelik üretiminden sağlanıyordu. bugün ise, bilişim teknolojisi (it), lojistik, alternatif enerji bugün bölgenin ekonomik gelişmesini belirleyen faktörleri olarak karşımıza çıkıyor.
çinin güney kıyısında bulunan, 1 temmuz 1997 tarihine kadar ingiliz krallığına bağlı sömürge ve adalar grubuyken, bu tarihten itibaren çin halk cumhuriyetine bağlı özel yönetim bölgesi olmuştur . hong kong; hong-kong adası, kowloon yarımadası ve 235 kadar küçük adadan meydana gelmiştir. hong kong, asyanın en büyük serbest pazarı ve limanı, en işlek ticaret, endüstri ve turizm merkezidir.
nijeryanın en büyük şehri ve eski başkentidir.
kolombiyanın ve de aynı zamanda cundinimarca eyaletinin başkentidir. bogota dağlarla çevrilmiş, deniz seviyesinden 2300 metre yükseklikte kurulmuş bir şehirdir. kuruluşu ispanyol sömürge devri öncesine dek uzanır. yerli dilinde bakata olarak kurulmuş ve isimlendirilmiştir. daha sonraları değişerek bogota olmuştur.
ingilterenin ve birleşik krallıkın başkentidir.0 derece meridyeninin geçtiği greenwich londradadır.dunyanın en önemli iş ve finans merkezlerinden biridir. 8 mılyon nüfusuyla ab nin en kalabalık kentidir.(greater london 12milyon) 300den fazla farklı dil konuşulmaktadır. uluslararası turizmin kesişme noktasıdır.5 uluslararası havaalanı bulunmaktadır.bunların en büyüğü heathrowdur.en önemli turistik mekanları, parlamento binası,tower bridge,tower of london,buckingham sarayı,trafalgar meydanı ve london eye dır.nüfusu 7.200.000dir. km² ye 4.573 kişi düşmektedir.merkez şehir city of london ve 32 borough(türk yerel yönetim sistemindeki ilçe benzeri) dan oluşur.avrupada en fazla beyaz olmayan nüfusun yaşadığı şehirdir. yeşili bol olan bir şehirdir. londrada 143 adet kayıtlı park ve bahçe vardır.
tahran, iranın başkenti ve tahran ilinin merkezidir.
tahran çok genç bir şehirdir. 1876 yılında sadece bir köy olan tahran, ağa mehmet han kacar tarafından başkent olarak seçildi, böylece şehirleşme başlamış oldu. yaklaşık 100 yıl önceye kadar tahran başkent olmasına rağmen bazı diğer iran şehirlerinden daha küçüktü, öyle ki rey şehrinin bir kasabası olarak geçiyordu. şimdi o şehir tahranın bir bölgesi olarak tanınmaktadır.
kacar hanedanından sonraki devletlerin merkeziyetçi yaklaşımlarından dolayı diğer eyaletlerden göç alması sonucunda şu an en büyük iran şehri ve ortadoğunun en büyük kentlerinden biri olarak tanınmaktadır.
1979 iran islam devriminden sonra ülke nüfusuna paralel olarak şehrin nüfusu 2,5 kat artmış ve 14 milyona yaklaşmıştır.
şehir, elborz dağlarının eteklerindeki bir platoya kurulmuş olduğundan ve çevresinde nehir, göl, deniz gibi bir su kaynağı bulunmadığından (başta hava kirliliği olmak üzere) ciddî ekolojik sorunlarla boğuşmaktadır. şehri ciddî şekilde etkileyen hava kirliliğinin bir sebebi de tahranın dünyaca meşhur trafik problemidir. çevre yollarının görece geç yapılması ve yetersiz oluşu; şehirdeki toplu taşımacılığın tekerlekli taşıtlarla yapılması; kullanılan araçların eskiliği buna sebeptir.
tahran çok genç bir şehirdir. 1876 yılında sadece bir köy olan tahran, ağa mehmet han kacar tarafından başkent olarak seçildi, böylece şehirleşme başlamış oldu. yaklaşık 100 yıl önceye kadar tahran başkent olmasına rağmen bazı diğer iran şehirlerinden daha küçüktü, öyle ki rey şehrinin bir kasabası olarak geçiyordu. şimdi o şehir tahranın bir bölgesi olarak tanınmaktadır.
kacar hanedanından sonraki devletlerin merkeziyetçi yaklaşımlarından dolayı diğer eyaletlerden göç alması sonucunda şu an en büyük iran şehri ve ortadoğunun en büyük kentlerinden biri olarak tanınmaktadır.
1979 iran islam devriminden sonra ülke nüfusuna paralel olarak şehrin nüfusu 2,5 kat artmış ve 14 milyona yaklaşmıştır.
şehir, elborz dağlarının eteklerindeki bir platoya kurulmuş olduğundan ve çevresinde nehir, göl, deniz gibi bir su kaynağı bulunmadığından (başta hava kirliliği olmak üzere) ciddî ekolojik sorunlarla boğuşmaktadır. şehri ciddî şekilde etkileyen hava kirliliğinin bir sebebi de tahranın dünyaca meşhur trafik problemidir. çevre yollarının görece geç yapılması ve yetersiz oluşu; şehirdeki toplu taşımacılığın tekerlekli taşıtlarla yapılması; kullanılan araçların eskiliği buna sebeptir.
mısırın başkenti ve arap dünyasının en büyük şehridir. şehirin ismi mısırlılar tarafından çoğu kez ülkenin ismi olan arapça misru, mısır arapçası masr olarak adlandırılır.
kahire şehir merkezinde 7.734.614, banliyöleriyle 15.502.478 nüfusuyla (1 ocak 2005 itibariyle) afrika kıtasının en büyük metropolü konumundadır. şehir, mısır devlet başkanı tarafından atanan vali tarafından idare edilmektedir.
kahire mısır ve çevre ülkelerinin politik, ekonomik ve kültürel merkezi konumundadır. mısır hükümeti, parlamentosu, devlet daireleri ve diplomatik temsilciliklerin bir çoğu kahirede bulunmaktadır.
kahire barındırdığı birçok üniversite, yüksek okul, tiyatro, müze ve abideleriyle ülkenin atardamarı konumundadır. eski kahire, 1979 yılından beri unesco dünya tarih mirası listesinde bulunmaktadır.
kahire şehir merkezinde 7.734.614, banliyöleriyle 15.502.478 nüfusuyla (1 ocak 2005 itibariyle) afrika kıtasının en büyük metropolü konumundadır. şehir, mısır devlet başkanı tarafından atanan vali tarafından idare edilmektedir.
kahire mısır ve çevre ülkelerinin politik, ekonomik ve kültürel merkezi konumundadır. mısır hükümeti, parlamentosu, devlet daireleri ve diplomatik temsilciliklerin bir çoğu kahirede bulunmaktadır.
kahire barındırdığı birçok üniversite, yüksek okul, tiyatro, müze ve abideleriyle ülkenin atardamarı konumundadır. eski kahire, 1979 yılından beri unesco dünya tarih mirası listesinde bulunmaktadır.
çin halk cumhuriyetinin başkentidir. ülkenin kuzeyinde yer alır.
pekin, çinin gelişmesinde her zaman büyük rol oynadı. diğer şehirlerden ve diğer ülkelerden çoğu insan pekine daha iyi şartlara sahip iş fırsatları aramak için geldi.
pekin, jin hanedanlığından bu yana yuan,ming ve qing hanedanlıklarında başkentlik yaptı. bir çok tarihi esere sahip: yaz sarayı,gök tapınağı(天坛), yeşil duvar.
pekinin anlamı çincede kuzeydeki başkent anlamına gelir. bir zamanlar ming hanedanlığı döneminde güneyde başkentlik yapan nanjinge karşılık bu isim verildi.
çinin merkezi m.ö. birinci milenyumda kuruldu.
pekin, çinin gelişmesinde her zaman büyük rol oynadı. diğer şehirlerden ve diğer ülkelerden çoğu insan pekine daha iyi şartlara sahip iş fırsatları aramak için geldi.
pekin, jin hanedanlığından bu yana yuan,ming ve qing hanedanlıklarında başkentlik yaptı. bir çok tarihi esere sahip: yaz sarayı,gök tapınağı(天坛), yeşil duvar.
pekinin anlamı çincede kuzeydeki başkent anlamına gelir. bir zamanlar ming hanedanlığı döneminde güneyde başkentlik yapan nanjinge karşılık bu isim verildi.
çinin merkezi m.ö. birinci milenyumda kuruldu.
(bkz: adriana lima)
japonyanın başkentidir.kelime anlamı "doğuda başkent"dir. yüzölçümü 600 km² olup, 12 milyon nüfuslu metropolitan bölgesi olan tokyo dünyanın en büyük kentlerinden biridir. honşu adasının orta kesiminde, büyük okyanusun bir girintisi olan tokyo körfezinin kıyısında, sumida nehrinin ağzında yer alır. tokyoda kışlar oldukça ılık, yazlar ise sıcak ve nemli geçer.
tokyonun bugün bulunduğu bölgenin yerleşime açılması çok eskilere dayanır. 6. yüzyılda japonyada kuvvetli bir imparatorluk idaresinin kurulmasından sonra musaşi vilayetinin bir parçası oldu.
tokyo körfezi kıyısında liman şehri tokyo 19. yüzyıla kadar edo ("haliç kapısı") adı ile tanınmıştı. edo kalesi 12. yüzyılda güçlü samuray klanı edo ailesinin yurdu olarak japon tarihine meydana geldi. 1603de tokugava şogunluğu kurucusu ieyasu tokugava, edoyu şogun yönetiminin başkenti yaptı. şogunluk rejimi altında edo japonyanın kürtürel ve ekonomik, politik alanında merkezine gelişti.
1868da şogun yönetimine son veren japon imparatoru, kyotodan edo kalesindeki eski şogun sarayına göç edip, eski başkent kyotodan doğuda başkent olduğundan dolayı şehrin adı tokyoya değişti.
tokyo 12 eylül 1923teki depremden büyük zarar gördü. depremden sonra şehir yeniden inşa edildi ve bu dönemde çevresinde banliyöler teşekkül etmeye başladı. 20 yıl sonra ii. dünya savaşında abd uçakları tarafından ciddi bombardıman edilerek tekrar yıkıldı.
tokyo 1950lerden sonra ülke ekonomisine paralel bir gelişme göstererek hızla büyüdü ve bugünkü seviyesine ulaştı.
şehrin merkezinde hendekler ve geniş bahçelerle çevrili imparatorluk sarayı yer alır. sarayın doğusunda, japon iş dünyasının merkezi olarak nitelendirilen maranouçi semti bulunur; kuzeydoğusunda ise pekçok üniversitenin ve basımevinin bulunduğu kanda semti uzanır. resmi binalar sarayın güneyindeki kasumigaseki semtinde toplanmıştır. milli parlamento binası ise kasumigasekinin batısındadır. dünyaca meşhur bir alışveriş merkezi olan ginza semti şehrin doğu kesimindedir. tokyonun mimarisi iki veya üç katlı ahşap evlerden, meici döneminden kalma taş yapılara ve beton veya çelikten yapılmış gökdelenlere kadar değişen bir çeşitlilik gösterir. japonyanın başlıca ibadet merkezi olan meici tapınağı bir milli abide olarak kabul edilir.
başlangıçta depreme karşı mukavim olsun diye binalar 30 metreyle sınırlandırılmış, fakat 1960lardan sonra bu yüksekliği aşan depreme dayanıklı pekçok yeni bina inşa edilmiştir. bunların başlıcaları mainiçi yayınevi, tokyo katedrali, milli tiyatro ve milletlerarası ticaret merkezidir.
şehiriçi ulaşım otobüs, metro ve kamuya veya özel sektöre ait elektrikli trenlerle sağlanır. tokyoda biri iç seferler, diğeri dış seferlere tahsis edilen iki havaalanı vardır.
japonyanın kültür merkezi olan tokyoda pekçok müze, kütüphane ve üniversite bulunur. ueno parkında tokyo milli müzesi, milli bilim müzesi, hayvanat bahçesi ve batı sanatı milli müzesi yer alır. japonyadaki üniversite ve yüksekokulların büyük bölümü tokyodadır. tokyo üniversitesi dışındaki başlıca milli yükseköğretim kurumları tokyo teknoloji enstitüsü, hitotsubaşi üniversitesi ve tokyo güzel sanatlar üniversitesidir. özel üniversitelerin en meşhurları da vaseda ve keio üniversiteleridir.
tokyonun bugün bulunduğu bölgenin yerleşime açılması çok eskilere dayanır. 6. yüzyılda japonyada kuvvetli bir imparatorluk idaresinin kurulmasından sonra musaşi vilayetinin bir parçası oldu.
tokyo körfezi kıyısında liman şehri tokyo 19. yüzyıla kadar edo ("haliç kapısı") adı ile tanınmıştı. edo kalesi 12. yüzyılda güçlü samuray klanı edo ailesinin yurdu olarak japon tarihine meydana geldi. 1603de tokugava şogunluğu kurucusu ieyasu tokugava, edoyu şogun yönetiminin başkenti yaptı. şogunluk rejimi altında edo japonyanın kürtürel ve ekonomik, politik alanında merkezine gelişti.
1868da şogun yönetimine son veren japon imparatoru, kyotodan edo kalesindeki eski şogun sarayına göç edip, eski başkent kyotodan doğuda başkent olduğundan dolayı şehrin adı tokyoya değişti.
tokyo 12 eylül 1923teki depremden büyük zarar gördü. depremden sonra şehir yeniden inşa edildi ve bu dönemde çevresinde banliyöler teşekkül etmeye başladı. 20 yıl sonra ii. dünya savaşında abd uçakları tarafından ciddi bombardıman edilerek tekrar yıkıldı.
tokyo 1950lerden sonra ülke ekonomisine paralel bir gelişme göstererek hızla büyüdü ve bugünkü seviyesine ulaştı.
şehrin merkezinde hendekler ve geniş bahçelerle çevrili imparatorluk sarayı yer alır. sarayın doğusunda, japon iş dünyasının merkezi olarak nitelendirilen maranouçi semti bulunur; kuzeydoğusunda ise pekçok üniversitenin ve basımevinin bulunduğu kanda semti uzanır. resmi binalar sarayın güneyindeki kasumigaseki semtinde toplanmıştır. milli parlamento binası ise kasumigasekinin batısındadır. dünyaca meşhur bir alışveriş merkezi olan ginza semti şehrin doğu kesimindedir. tokyonun mimarisi iki veya üç katlı ahşap evlerden, meici döneminden kalma taş yapılara ve beton veya çelikten yapılmış gökdelenlere kadar değişen bir çeşitlilik gösterir. japonyanın başlıca ibadet merkezi olan meici tapınağı bir milli abide olarak kabul edilir.
başlangıçta depreme karşı mukavim olsun diye binalar 30 metreyle sınırlandırılmış, fakat 1960lardan sonra bu yüksekliği aşan depreme dayanıklı pekçok yeni bina inşa edilmiştir. bunların başlıcaları mainiçi yayınevi, tokyo katedrali, milli tiyatro ve milletlerarası ticaret merkezidir.
şehiriçi ulaşım otobüs, metro ve kamuya veya özel sektöre ait elektrikli trenlerle sağlanır. tokyoda biri iç seferler, diğeri dış seferlere tahsis edilen iki havaalanı vardır.
japonyanın kültür merkezi olan tokyoda pekçok müze, kütüphane ve üniversite bulunur. ueno parkında tokyo milli müzesi, milli bilim müzesi, hayvanat bahçesi ve batı sanatı milli müzesi yer alır. japonyadaki üniversite ve yüksekokulların büyük bölümü tokyodadır. tokyo üniversitesi dışındaki başlıca milli yükseköğretim kurumları tokyo teknoloji enstitüsü, hitotsubaşi üniversitesi ve tokyo güzel sanatlar üniversitesidir. özel üniversitelerin en meşhurları da vaseda ve keio üniversiteleridir.
meksikanın başkenti ve en büyük şehri. anâhuacın yüksek platolarını birinde, 2.250 m yükseltide bulunan federal yönetim bölümünün merkezi.
1930da kent 200 km2lik bir alan kaplıyordu ve nüfusu 1 milyondu. 1970te, yüzölçümü 650 km2ye, nüfusu 8 350 000e ulaştı. 1982de 800 km2lik bir alana yayılıyor ve 15-17 milyon insanı barındırıyordu. 1990da ise, bütün kontrol çabalarına karşın, merkezde nüfus 8 236 900 idi. yerleşim alanındaki 13 636 127 nüfusuyla mexico, dünyanın en büyük ve en kirli kenti haline gelmişti. kentteki yüksek doğum oranının yanı sıra kırsal kesimden ve başka kentlerden göç edenler nüfustaki hızlı artışta rol oynamaktadır.
büyük mexico yerleşmesi, 2000 km2yi aşkın geniş bir kent alanı oluşturmaktadır. başkentte 10 000 km karayolu ve sokak vardır, ama büyük kentin yayılma hızını izleyebilmek için her yıl 1200 km daha yol yapmak gerekmektedir.
merkezi zocalo meydanı olan sömürge dönemi kentinin tarihsel beyni (katedral, sagrario kilisesi, ulusal saray) yapılan modern konutların tehdidi altındadır. 19. yy. kenti, alameda ile chapultepec arasında tam bir yenilenme içerisindedir ve cam ve çelikten büyük yapılar yeni-klasik evlerin yerini almaktadır. kentin sanayileşmiş kuzey tepelerine tırmanan küçük halk tipi evlerin sıralandığı alanlar ve özellikle de kentin doğusunda birden bire ortaya çıkan konut semtleri, günümüz kentinin hem yoksul hem de sefil bir görünümünü sergiler.
bununla birlikte meksikadaki büro memurlarının %80ini, sanayi kesimindeki istihdamın %50sini mexico sağlar. siyasal ve iktisadi merkezileşme çok büyük olduğundan, kent, gsmhnin hemen hemen yarısını sağlamaktadır. yönetimler, karar merkezleri, büyük okullar, sanayiler mexiconun anakent kesiminde toplanmaktadır.
1325 yılında kurulan kent, tenochtitlan adıyla aztek imparatorluğunun başkenti oldu. bu küçük göl köyü, özellikle itzcoatlın hükümdarlık döneminden (1428-1440) başlayarak aztek devletinin güçlenmesine bağlı olarak gelişti.
her birinde dinsel bir merkez bulunan dört mahalleden oluşan kent, büyük bir pazarın kurulduğu tlatelolco adasına kadar kanallar boyunca uzanıyordu. üç yüksek şose kenti kıyıya bağlıyor ve iki su kemeri içme suyunu sağlıyordu. imparatorluğun toprak genişlemesinden doğan refah, başkentin ve komşu devletlerin nüfus artışını körükledi; bazı yazarlara göre bu insan kalabalığı, 1 milyon kişiyi buluyordu.
büyük kamusal ya da özel çalışmalar sırasında, eski anakentin, çağdaş kent altında kalan kalıntılarına rastlandı. 1978de girişilen büyük çalışmalar sırasında constitucion meydanının altında, birçok dini yapıyla birlikte büyük teocalli (kutsal kent) ortaya çıkarıldı: tezcatlipoca tapınağı, yuvarlak quetzalcoatl tapınağı, güneş tapınağı, xipe totec tapınağı, özellikle de bu yapı topluluğunun ana öğesi olan ikiz tlaloc ve huitzilopochtli tapınağı. bu dağ tapınak yedi yapım evresiyle kentin en iyi bilinen tapınaklarından biri durumuna geldi. bu kutsal yapının yanında, kralın ve ileri gelenlerin bahçelerle çevrili sarayları yer alıyordu.
kent, 13 ağustos 1521de cortes tarafından fethedildi; ispanyollar kenti yerle bir ederek yeni bir plana göre yeniden kurmaya giriştiler. yeni ispanyanın anakenti durumuna gelen mexico, akaçlama kanallarıyla yavaş yavaş kurutulan denizkulağından kazanılan alanlara yayılarak genişledi. 1824ten bu yana meksikanın başkentidir.
kent en az 17. yy.dan sonraki sömürge dönemi yapıları bakımından zengindir: büyük zocalo alanındaki katedral ve churrigueresco üslubunda sagrario; ince bir işçilikte çalışılmış guadalupe kilisesi ve pocito capellası; manastırlar, kiliseler, ulusal saray ya da madenler sarayı gibi saraylar. 19. yy.ın seçmeciliğinden sonra, 1920-1930dan başlayaarak, modern mimarlarla, rivera, orozco ve siqueiros gibi duvar ressamlarıyla bir yenileşme hareketi ortaya çıktı. 1949da yeni üniversite sitesinin yapımına başlandı; sitenin en ayırt edici yapısı gustavo saavedra, juan martinez de valesco ve juan ogorman tarafından yapılan merkez kitaplığıdır. 1964te mario pani, tlatelolco aztek tören merkezi kalıntılarını da içine alan la plaza de las tres culturası gerçekleştirdi. siqueiros kültürel polyforumu 1971de açıldı. chapultepec parkı içindeki antropoloji ulusal müzesi, pedro ramires vasquez tarafından 1963-64te tasarlandı. burada kolomb öncesi dönemden ve yerlilerden kalma olağanüstü koleksiyonlar sergilenmektedir. mexiconun önemli müzelera arasında, ulusal tarih müzesi, kral naipliği resim müzesi, san carlos akademisini saymak gerekir.
1930da kent 200 km2lik bir alan kaplıyordu ve nüfusu 1 milyondu. 1970te, yüzölçümü 650 km2ye, nüfusu 8 350 000e ulaştı. 1982de 800 km2lik bir alana yayılıyor ve 15-17 milyon insanı barındırıyordu. 1990da ise, bütün kontrol çabalarına karşın, merkezde nüfus 8 236 900 idi. yerleşim alanındaki 13 636 127 nüfusuyla mexico, dünyanın en büyük ve en kirli kenti haline gelmişti. kentteki yüksek doğum oranının yanı sıra kırsal kesimden ve başka kentlerden göç edenler nüfustaki hızlı artışta rol oynamaktadır.
büyük mexico yerleşmesi, 2000 km2yi aşkın geniş bir kent alanı oluşturmaktadır. başkentte 10 000 km karayolu ve sokak vardır, ama büyük kentin yayılma hızını izleyebilmek için her yıl 1200 km daha yol yapmak gerekmektedir.
merkezi zocalo meydanı olan sömürge dönemi kentinin tarihsel beyni (katedral, sagrario kilisesi, ulusal saray) yapılan modern konutların tehdidi altındadır. 19. yy. kenti, alameda ile chapultepec arasında tam bir yenilenme içerisindedir ve cam ve çelikten büyük yapılar yeni-klasik evlerin yerini almaktadır. kentin sanayileşmiş kuzey tepelerine tırmanan küçük halk tipi evlerin sıralandığı alanlar ve özellikle de kentin doğusunda birden bire ortaya çıkan konut semtleri, günümüz kentinin hem yoksul hem de sefil bir görünümünü sergiler.
bununla birlikte meksikadaki büro memurlarının %80ini, sanayi kesimindeki istihdamın %50sini mexico sağlar. siyasal ve iktisadi merkezileşme çok büyük olduğundan, kent, gsmhnin hemen hemen yarısını sağlamaktadır. yönetimler, karar merkezleri, büyük okullar, sanayiler mexiconun anakent kesiminde toplanmaktadır.
1325 yılında kurulan kent, tenochtitlan adıyla aztek imparatorluğunun başkenti oldu. bu küçük göl köyü, özellikle itzcoatlın hükümdarlık döneminden (1428-1440) başlayarak aztek devletinin güçlenmesine bağlı olarak gelişti.
her birinde dinsel bir merkez bulunan dört mahalleden oluşan kent, büyük bir pazarın kurulduğu tlatelolco adasına kadar kanallar boyunca uzanıyordu. üç yüksek şose kenti kıyıya bağlıyor ve iki su kemeri içme suyunu sağlıyordu. imparatorluğun toprak genişlemesinden doğan refah, başkentin ve komşu devletlerin nüfus artışını körükledi; bazı yazarlara göre bu insan kalabalığı, 1 milyon kişiyi buluyordu.
büyük kamusal ya da özel çalışmalar sırasında, eski anakentin, çağdaş kent altında kalan kalıntılarına rastlandı. 1978de girişilen büyük çalışmalar sırasında constitucion meydanının altında, birçok dini yapıyla birlikte büyük teocalli (kutsal kent) ortaya çıkarıldı: tezcatlipoca tapınağı, yuvarlak quetzalcoatl tapınağı, güneş tapınağı, xipe totec tapınağı, özellikle de bu yapı topluluğunun ana öğesi olan ikiz tlaloc ve huitzilopochtli tapınağı. bu dağ tapınak yedi yapım evresiyle kentin en iyi bilinen tapınaklarından biri durumuna geldi. bu kutsal yapının yanında, kralın ve ileri gelenlerin bahçelerle çevrili sarayları yer alıyordu.
kent, 13 ağustos 1521de cortes tarafından fethedildi; ispanyollar kenti yerle bir ederek yeni bir plana göre yeniden kurmaya giriştiler. yeni ispanyanın anakenti durumuna gelen mexico, akaçlama kanallarıyla yavaş yavaş kurutulan denizkulağından kazanılan alanlara yayılarak genişledi. 1824ten bu yana meksikanın başkentidir.
kent en az 17. yy.dan sonraki sömürge dönemi yapıları bakımından zengindir: büyük zocalo alanındaki katedral ve churrigueresco üslubunda sagrario; ince bir işçilikte çalışılmış guadalupe kilisesi ve pocito capellası; manastırlar, kiliseler, ulusal saray ya da madenler sarayı gibi saraylar. 19. yy.ın seçmeciliğinden sonra, 1920-1930dan başlayaarak, modern mimarlarla, rivera, orozco ve siqueiros gibi duvar ressamlarıyla bir yenileşme hareketi ortaya çıktı. 1949da yeni üniversite sitesinin yapımına başlandı; sitenin en ayırt edici yapısı gustavo saavedra, juan martinez de valesco ve juan ogorman tarafından yapılan merkez kitaplığıdır. 1964te mario pani, tlatelolco aztek tören merkezi kalıntılarını da içine alan la plaza de las tres culturası gerçekleştirdi. siqueiros kültürel polyforumu 1971de açıldı. chapultepec parkı içindeki antropoloji ulusal müzesi, pedro ramires vasquez tarafından 1963-64te tasarlandı. burada kolomb öncesi dönemden ve yerlilerden kalma olağanüstü koleksiyonlar sergilenmektedir. mexiconun önemli müzelera arasında, ulusal tarih müzesi, kral naipliği resim müzesi, san carlos akademisini saymak gerekir.
kore cumhuriyetinin (güney kore) başkentidir. şehirin nüfusu 12.000.000 civarındadır.
rusya federasyonunun politik, sanayi, kültür başkenti. şehir merkezinde 10.406.578lık nüfusuyla rusya ve avrupanın en büyük şehridir. rusyanın iki federe şehrinden biridir.
çinin en büyük kentidir. çinin doğu sahilinde yangtze nehri deltasında kurulmuştur. oldukça kalabalık olan bu kent ayrıca çin halk cumhuriyetinin en önemli liman kentidir.
neden bekliyorsun?
bu sözlük, duygu ve düşüncelerini özgürce paylaştığın bir platform, hislerini tercüme eden özgür bilgi kaynağıdır.
katkıda bulunmak istemez misin?