angelus

(bkz: haçlı seferleri)

kudüs’ü müslümanlar’ın elinden alarak onların kuvvet ve saltanatlarına son vermeyi amaçlayan, bunun için de bir kısım avrupa hükümdarlarıyla derebeylerinin komutaları altında toplanarak zaman zaman islâm ülkelerine hücum etmiş olan mutaassıp hristiyan topluluklarına verilen unvandır.

bunların hücumları tarihte haçlı seferleri olarak adlandırılmıştır.

(bkz: ehl i salip)

1217–1221 yılları arasında gerçekleşti. mısır’daki eyyubiler’i yenerek kudüs ve hristiyanlığın diğer kutsal yerlerini ele geçirmeğe çalışan haçlılar hayal kırıklığına uğradılar.

(bkz: beşinci haçlı seferi)

1200-1204 yılları arasında gerçekleşti.papa iii. innocentius, kudüs’ü kurtarmak maksadıyla; tüm avrupa’yı sefere davet etti. toplanan ordunun emir komutası italyan bonifacio’ya verildi. ordunun mısır’a çıkması planlandı ise de, istanbul’da isyan çıkması ve bizans tahtının el değiştirmesi üzerine bonifacio, mısır yerine istanbul’a yöneldi.

haçlı ordusu kudüs yerine istanbul’u işgal etti ve bizans imparatorluğu yerine bir latin imparatorluğu kuruldu. fakat bu imparatorluk fazla yaşamadı (1204-1261). 1261 yılında bulgarların ve iznik’e kaçan bizanslılar’ın hücumları sonucu yıkıldı. bizans imparatoru aleksi paleolog tekrar istanbul’a gelerek imparator oldu. bu seferden en kazançlı çıkan venedikliler oldu ve akdeniz’in önemli adaları gemilerinin nakliye ücreti karşılığı bunlara verildi.

(bkz: dördüncü haçlı seferi)

1189-1192 yılları arasında gerçekleşti. selahaddin eyyubi’nin 1187 yılında kudüs’ü tekrar ele geçirmesi üzerine alman imparatoru friedrich barbarossa, 100.000 kişilik bir ordu ile anadolu’ya girdi. anadolu selçuklu devleti hükümdarı ii. kılıç arslan bu orduyu imha etti. bunun üzerine fransa kralı ii. philip (fransa) ve ingiltere kralı aslan yürekli richard akdeniz yoluyla akka’ya çıktılar ve şehri zaptettiler. bir süre sonra fransa kralı hastalığını bahane ederek ülkesine döndü. ingiltere kralı ise kudüs’ü geri almada başarılı olamadı ve ingiltere’ye dönmek zorunda kaldı.

(bkz: üçüncü haçlı seferi)

(bkz: ikinci hacli seferi)

1147-1149 yılları arasında gerçekleşti. musul atabeyi i. imadeddin zengi’nin 1145 yılında urfa’yı ele geçirek bir haçlı devleti olan urfa kontluğu’na son vermesi üzerine hristiyanlar avrupa’dan yardım istediler. fransa kralı vii. louis ve almanya imparatoru iii. konrad, ordularının başına geçerek ikinci haçlı seferi’ni başlattılar ve anadolu’ya girdiler. ancak, her yerde türk ordularının direnci ile karşılaştılar. sonuçta çok küçük bir birlik ile kudüs’e ulaştılar. birinci haçlı seferi sırasında kurulmuş bir haçlı devleti olan kudüs krallığı’ndaki hristiyanlarla birleşerek suriye’yi ele geçirmek istediler. bu girişim başarılı olamayınca ülkelerine döndüler.

(bkz: birinci hacli seferi)

katılan orduların miktarı ve sonuçları bakımından en önemli olan haçlı seferidir. bu sefer 1095 yılında papa ii. ürben ve papaz piyer lermit tarafından teşvik edilmiştir. 600.000 kişilik haçlı ordusu, godfrua do buyyon tarafından sevk ve idare edildi. eskişehir’de anadolu selçuklu sultanı i. kılıç arslan tarafından karşılandı. 1099 yılında da kudüs, haçlı ordusunun eline geçti.

haçlılar kudüs’ü zaptettikten sonra, suriye ve filistin’de bir kudüs krallığı kuruldu. bir süre sonra türklerin musul atabeyi, halep’i ve şam’ı geri aldı ve kudüs kralını esir ederek, krallığına son verdi.

m.s. 9’ncı yılda almanya’nın kuzeyindeki bramsche bölgesinde roma imparotorluğu’na bağlı güçler ile germenler arasında meydana gelen savaştır.

(bkz: 100 numarali adam)

1568 ile 1648 yılları arasında meydana gelen, hollanda’da bulunan onyedi ilin ispanyol (habsburg) imparatorluğuna karşı başlattığı ayaklanmadır.

avrupa’nın belli başlı devletleri arasında, 1756-1763 arasında gerçekleşen bir dizi askeri çatışmadır.

avusturya, avusturya veraset savaşları’nda (1740-1748) elinden çıkan silezya bölgesini geri alabilmek için ittifak arayışı içindeydi. fransa, saksonya, isveç ve rusya ile bir ittifak oluşturmuştur. prusya ise ingiltere ile ittifaka gitmiştir.

esasında tam olarak 116 yıl sürmüş olan savaştır. ingiltere kralı iii.edward’ın fransa tahtında hak iddia etmesiyle 1337’de başlayan ve 1453’te sona eren savaşlar dizisidir.

(bkz: yüzyıl savaşları)

nazi almanya’sının rusya’yı işgal planıdır. wehrmacht’ın sovyet topraklarına saldırdığı 22 haziran 1941 tarihinde başlayan harekat, kızıl ordu’nun berlin’i işgal ettiği 2 mayıs 1945 tarihine kadarki doğu cephesi savaşlarının açılış hamleleridir bir bakıma.

barbarossa harekatı’nın harita üzerindeki planlanışı şöyledir.

kuzeyde von leeb’in kuzey ordular grubu, hoepper’in 4. zırhlı grubuna eşlik eden iki ordu, fin ordusunun da katkısıyla doğu prusya’dan saldırarak leningrad’ı ele geçirecektir.

ortada von bock’un merkez ordular grubu, guderian’ın 2. zırhlı grubu, hoth’un 3. zırhlı grubu ve iki ordu ile polonya-beyaz rusya sınırından, minsk ve simolensk üzerinden moskova üzerine yürüyecek.

guderian’ın 2. zırhlı grubunda üç zırhlı kolordu bulunmaktadır. toplamda beş zırhlı tümen ve üçü motorize olmak üzere dört piyade tümeni ile bir süvari tümeninden oluşan bir kuvvettir bu.

general hoth’un 3. zırhlı grubu ise toplam üç zırhlı tümen ve iki motorize piyade tümeninden oluşan iki zırhlı kolordu ile üç piyade tümeninden oluşan bir piyade kolordusu bulunmaktadır.

güneyde von rundstedt’in güney ordular grubu yer alıyor. üç ordu ve von kleist’in 1. panzer grubu ile romanya, macar ve slovak birlikleri, bir koldan polonya-ukrayna, diğer koldan da romanya-beserabya sınırından hareketle ukrayna’yı işgal ederek kiev’e ulaşacak, dinyeper ırmağını geçince de merkez ordular grubuyla koordineli bir harekata girişecekler.

asıl sıklet merkezi, merkez bölüm olacaktı. her üç grup da yaklaşık eşit güçte olmakla birlikte merkez ordular grubunun emrinde, diğerlerinden bir fazla, yani iki zırhlı grup bulunmaktadır.

bu hareket tarzıyla almanlar, rus topraklarına dört koldan birer kama gibi girecekler –güney ordular grubu iki koldan taarruz ediyor- rusya’nın batıdaki birliklerini kuşatarak imha edeceklerdir. bu birliklerin rusya’nın içlerine doğru çekilmesi kesinlikle engellenecektir. zırhlı birlikler ise rusya’nın derinliğine dalacak ve yeni savunma mevzileri oluşturulmasını önlerken, diğer yandan da kuşatılmakta olan rus birliklerinin geri bağlantısını kesecekti. hitler’in bu stratejisinin clausewitz’in temel prensiplerinden birine ne denli uyduğu ortadadır. “... düşmanın esas kuvvetlerini muharebe alanında yok etmek.