alorarola

(bkz: trabzon bileziği)

gramajı ve değeri ağır bir ziynet eşyasıdır.

(bkz: malumat)

(bkz: malumatlı)

trabzon da evlenmemiş kızların gümüşünü, evlenince de muradıma erdim dercesine altınını takdığı anane görevi gören kademeli bir tür bilezik.

(bkz: feleğin çemberinden geçmiş)

(bkz: feleğin çemberinden geçmek)

deneyimli, iş görebilen pekiyili kimse.

tecrübeli demecenin kinayelicesi.

(bkz: kaşar)

(bkz: feleğin çemberinden geçmiş)

(bkz: tanakh)

tanakh’ın 25. kitabıdır.

isa’dan önce 586’da kudüs’ün yıkılışı, sürgün ve bu yıkımın sonuçları üzerine yakılan beş ağıttan oluşmaktadır. kitabın ilk dört bölümü akrosti$ biçiminde yazılmıştır. ayetler sırasyıla ibrani alfabesinin harfleriyle başlar. yalnız üçüncü bölümünde üçer ayet aynı harfle başlıyor. kitap genellikle yas niteliği taşımakla birlikte, geleceğe umut ve allah’a güven de görülmektedir. ağıtlar isa’dan önce 586 yılında israillilerin yaşadığı ulusal felaketin anısına her yıl tutulan yas ve oruç günlerinde tapınmada yahudilerce kullanılır.

sonrasındaki kitap;

(bkz: hezekiel)

tanakh’ın 23. kitabıdır.

ibranice allah kurtarır anlamındadır.

kitabın adı olan bu ifade bir bakıma kitabın özetidir. peygamber yeşaya isa’dan önce 8. yüzyılın ikinci yarısında kudüs’de yaşadı. kitap üç ana bölüme ayrılabilir.

1. güneydeki yahuda krallığının güçlü komşusu asur tarafından tehdit edildiğidönemi anlatıyor. yeşaya, yahuda’ya yönelen gerçek tehdidin asur’un yenilmez güçü değil halkın günahı, allah’a başkaldırmaları ve yahuda halkının allah’a güvensizlikleri olduğunu gördü. peygamber çarpıcı söz ve davranışlarla yahuda halkını doğruluğa ve adalete çağırmaktadır. onları uyarır. allah’a kulak vermekte gecikirlerse, felaketlerin yakalarını bırakmayacağını söyler. yeşaya, dünya çapında barışın sağlanacağı dönemi ve davut’un soyundan gelecek olan örnek kralın gelişini de önceden bildirdi.

2. değişin tarihsel durumu yansıtır. asurlulardan sonra bölgede egemen güç haline gelen babilliler isa’dan önce 586 da kudüs’ü ele geçirir ve halkını babil’e sürgün eder. peygamber allah’ın kendi halkını özgür kılıp kudüs’e geri götüreceğini ve yeni bir yaşama kavuşturacağını müjdeler. bu bölümlerde öne çıkan konu, allah’ın tarihi yönlendiren egemen güç olduğu, halkının aracılığıyla öteki ulusları da bereketleyen tasarıları olduğudur.

3. sürgünden dönen kudüs’e dönenlere ve allah’ın halkına verdiği sözleri yerine getireceğine dair güvence bekleyenlere sesleniyor. ayrıca doğruluk, adalet, şabat gününe uyulması ve dua konusunda kaygılar dile getiriliyor. özet olarak kitap allah’ın mutlak bütünlüğünü, üstünlüğünü vurguluyor. bütün öbür ilahlar allah’ın önünde sadece cansız putlar.

sonrasındaki kitap;

(bkz: yeremya)

tanakh’ın 28. kitabıdır.

efrayim diye bilinen israil’in kuzey krallığının başkenti samiriye isa’dan önce 722 yılında asurlular tarafından ele geçirildi. peygamber hoşea bu olaydan önceki sıkıntılı günlerde ortaya çıktı. özellikle putperestlik ve allah’a sadakatsizlik konusuna değindi. israil halkının allah’a sırt çevirip başka ilahlara yönelmesi zinayla özdeştiriliyor. nitekim hoşea allah’la israil halkı arasındaki ilişkileri sergilemek için allah tarafından zina eden bir kadınla evlenmeye yönlendiriliyor. karısı gomer kendisine sadaketsizlik ettiği gibi allah’ın halkı da rabbe sadakatsizlik ediyor. bu yüzden allah israil’i cezalandıracak. ama sonunda allah’ın sürekli sevgisi halkı yeniden kazanacak, onlarla ilişkisini düzeltecektir.

sonrasındaki kitap;

(bkz: yoel)

arapça yuşa olarak da telaffuzu mümkündür ve bilinir. bir diğer ismi hoşea’dır.

anlamı kurtuluş, rab kurtuluştur anlamındadır.

ayrıca peygamberin isminden türedilmiş ve anlamı dürüst anlamına gelen bir diğer lakabı yeşurun da kullanılmıştır. ayrıca yeşurun sözcüğü anlamı itibariyle zamanının israiloğullarına verilen addır.

(bkz: hz yuşa)

tanakh’ın 6. kitabıdır.

musa peygamber’in ölümünden sonra onun yardımcısı nun oğlu yeşu önderliğinde çoğu kenan topraklarının israeliler tarafından ele geçirilişinin tarihini anlatır. kitap sözü edilen önemli olaylar arasında şeria ırmağı’nın geçilmesi, eriha’nın düşüşü, ay kenti’nin ele geçirilmesi. allah ile israel arasındaki antlaşmanın yenilenmesi sayılabilir.

sonrasındaki kitap;

(bkz: hakimler)

tanakh’ın 5. kitabı

tevrat’ın 5. ve son kitabı.

israil halkı kenan topraklarına girmeden önce moav’da konakladı. bu kitap yasa’nın halka birkaç kez seslenişini içerir.

kitabın ibranice ismi tesniye’dir.

kitapda musa son kırk yılın önemli olaylarını anımsatıyor. çölde dolandıkları sürece allah’ın israil halkını nasıl kayırdığını anımsamalarını allah’a itaatli ve sadık olmalarını diliyor. musa on buyruk’u tekrarlıyor ilk buyruğun önemini vurguluyor. yalnız ve yalnız allah’a adanmaları için halka sesleniyor. vaat edilen kenan topraklarında israil halkına yön verecek çeşitli kural, ilke ve buyrukları yeniden açıklıyor. bu yüzden kitaba yasanın tekrarı adı verilir.

musa halka allah’ın onlarla yaptığı antlaşmanın anlamını anımsatıyor. bu antlaşmaya bağlı kalmalarını istiyor.

yeşu musa’dan sonra halkın önderliğine atanıyor. allah’ın sadakatini hatırlatan bir ilahi okuyup israil oymaklarını kutsadıktan sonra musa moav’da şeria ırmağı’nın doğu kesiminde ölüyor.

sonrasındaki kitap;

(bkz: yeşu)

tanakh’ın 4. kitabıdır

tevrat’ın 4. kitabıdır.

israil halkının sina dağı’ndan göç edip allah’ın vaad ettiği kenan topraklarının doğu sınırına ulaşana dek başlarından geçen olayları anlatır. kitap adını musa’nın sina dağı’nda göç etmeden önce yaptığı sayımdan almıştır. musa bir kuşak sonra moav’da şeria ırmağı’nın doğusunda israil halkı arasında bir kez daha sayım yaptı. bu iki sayım arasında israilliler kenan topraklarının güney sınırında olan kadeş barnea’ya dek ilerlediler. ne var ki, oradan vaat edilen ülkeye imansızlıklarından ötürü giremediler. kırk yıl kadar dolaştıktan sonra şeria ırmağı’nın doğu bölgesine gittiler. kenan topraklarına grimek için ırmağın karşı yakasına geçmeye hazırlandılar.

çölde sayım kitabı sık sık cesaretsizliğe düşen, sıkıntılardan korkan ve yakınan halkın başından geçen olayları anlatır. halk allah’a ve allah’ın onlara önder atadığı musa’ya karşı başkaldırıp durdu. bu kitap halkın itaatsizliğine karşın allah’ın sadakatini ve sürekli kayırıcılığını vurguluyor. bazen sabırsız olmuşsa da musa’nın allah’a ve halkına adanmışlığını açıkça dile getiriyor.

sina dağı’nda hem de kenan sınırındaki allah’ın musa aracılığıyla verdiği yasaları içerir.

sonrasındaki kitap;

(bkz: yasa nın tekrarı)

tanakh’ın 2. kitabıdır

tevrat’ın 2. kitabıdır.

yahudi halkının yaklaşık 3500 yıl önce köle oldukları mısır’dan ayrılmalarını anlatır. tanrı’nın halkını kölelikten kurtarıp geleceğe umutla bakan bir ulus kılmak için neler yaptığını anlatır.

kitabın odağındaki kişi tanrı’nın halkı mısır’dan çıkarmaya öncülük etsin diye seçtiği musa’dır.

sonrasındaki kitap;

(bkz: levililer)

tanakh’ın 1. kitabı

tevrat’ın 1. kitabıdır. ibranice ismi tekvin’dir.

evrenin ve insanın yaratılışını, günahın ve dünyada çekilen acıların başlangıcını, allah’ın insanlığa yaklaşım biçimini anlatmaktadır. kendi içinde 2 farklı bölüme ayrılır;

1. bölüm dünyanın yaratılışı ve ilk insanların öyküsüdür. adem ile havva’nın kayin’le habil’in nuh’un tufan’ın babil kulesi’nin öyküsünü içerir.

2. israillilerin ilk atalarının öyküsüdür. önce imanı ve tanrı’ya itaatiyle bilinen ibrahim’den söz eder. bunu ibrahim’in oğlu ishak’ın torunu yakup’un ve yakup’un on iki oğlunun öyküsünü izler. bunlardan yusuf’un öyküsüyle, yakup ve oğullarını mısır’da yaşamaya sürükleyen olayların öyküsü özel bir yer tutar.

insanın öyküsünü anlatmakla birlikte konunun odağında tanrı vardır. her şeyi yaratan, günahlıyı yargılayıp cezalandıran, halkına yardım ve öncülük eden hep o’dur. kitap allah’a iman eden kişilerin öyküsünü kayda geçirmek ve sonraki kuşakların aynı imanı sürdürmelerini sağlamak içindir.

sonrasındaki kitap;

(bkz: mısır dan çıkış)

(bkz: iki medeni insan)