plevne savunması

plevne savunması (19 temmuz 1877-10 aralık 1877)

1877-1878 osmanlı-rus savaşı sırasında rusya imparatorluk ordusu’nun kuşattığı plevne kentinin (tuna vilayeti içinde, şimdiki bulgaristan sınırları içinde yer alan bir kent) türk ordusu tarafından kahramanca savunulmasıdır. ruslara çok ağır kayıplar verdirilmiştir.

osmanlı birliklerinin plevne’de mevzilenmesi
savaşın başlamasıyla 1877 yılının temmuz ayında grandük nikolay nikolayeviç kumandasındaki rusya imparatorluk ordusu tuna nehrini geçerek osmanlı topraklarında ilerlemeye başlamıştı. osman nuri paşa kumandasındaki osmanlı birlikleri savunma amacıyla niğbolu kentine doğru yola çıktılar. ancak niğbolu’ya osmanlı birliklerinden önce yetişen rus birlikleri 16 temmuz 1877’de niğbolu’yu ele geçirdiler. bunun üzerine osman paşa plevne kentine yerleşerek rus ordusuna karşı orada savunma yapmaya karar verdi.

rusya imparatorluk ordusu’nun başarısızlığa uğrayan taarruzları
birinci plevne muharebesi 19 temmuz’da plevne’ye ulaşan general schilder schuldner kumandasındaki rus birlikleri plevne’yi bombalamaya başladı. ertesi gün taarruza geçen rus askerleri bazı osmanlı siperlerini ele geçirdi ancak osman paşa’nın gönderdiği takviye kuvvetleri rusları ele geçirdikleri siperlerden geri püskürtmeyi başardı. 2.800 rus askeri ölürken, 2.000 osmanlı askeri de öldü. muharebe osmanlı ordusunun zafer ile sonuçlandı.

ikinci plevne muharebesi
bu taarruzdan sonra her iki taraf da kuvvetlerini takviye ettiler. osmanlıların sayısı 20.000’e ulaştı. 31 temmuz’da ruslar tekrar taarruza geçtiler. general şakovski komutasındaki atlı birlikler doğudan, general mihail skobelev komutasındaki piyade birlikler ise kuzeyden saldırıya geçti. ancak osmanlılar bütün bu saldırıları geri püskürtmeyi başardılar. ruslar 7.300 asker, osmanlılar ise 2.000 asker kaybetmişti. bu muharebe de osmanlı ordusunun zaferiyle sonuçlandı.

üçüncü plevne muharebesi
2.plevne muharebesinden sonra osman paşa bir taarruza geçerek kuşatma yapan rus birliklerini yok etme imkânını kullanmadı. sadece 31 ağustos 1877 tarihinde pelişat yönüne 1.300 rus askerinin hayatına malolan, osmanlıların ise 1.000 asker kaybettiği küçük bir atlı taarruz yapmakla yetindi. bu esnada ruslar askerlerini takviye etmeye devam ettiler. grandük nikolay nikolayeviç bizzat kumandaya geçtiği rus ordusunun sayısı 100.000 askere ulaşmıştı. osmanlı ordusunun lofça muharebesi’ni kaybetmesi neticesi plevne 4 koldan rus ordusu tarafından sarıldı. osman paşa’nın kaybedilen lofça kalesinden katılan osmanlı askerleriyle takviye ettiği savunma birliklerinin sayısı ancak 30.000’i zor buluyordu. osman paşa savunmanın geri kalan süresinde önemli bir asker takviyesi alamadı, plevne’yi savunmaya devam etti. 11 eylül’de kuşatan birlikler kapsamlı bir taarruza geçtiler. rus birlikleri plevne’nin güneyindeki mevzileri ele geçirirken romen askerler grivitza mevzilerini ele geçirdiler. ertesi gün osmanlılar rusların ele geçirdiği mevzileri tekrar geri almayı başardılar ama romanyalılara karşı aynı başarıyı gösteremediler. bu tarihe kadar ruslar 20.000 asker kaybetmişti. osmanlıların kayıpları ise 5.000 civarındaydı.yinede bu muharebede osmanlı ordusunun başarısı ile sonuçlandı.

plevne’nin düşmesi (dördüncü plevne muharebesi)

ruslar verdikleri bu yüksek kayıplardan sonra ön cepheden yaptıkları taarruzlara son verdiler. plevne’nin bu kadar uzun süre dayanmasından sabırsızlık duyan rus ordusunun genel komutanı eduard ivanoviç todleben bizzat birliklerin başına geçti. daha önce kırım savaşı’nda kuşatma tarzı savaş konusunda büyük bir tecrübesi kazanmış olan todleben 24 ekim’de plevne’yi çember altına almaya karar verdi. osman paşa’nın hatları yararak şehirden çıkma talebi osmanlı genelkurmayı tarafından kabul edilmedi. bunun üzerine osman paşa bir süre daha plevne’yi savunmaya devam etti. ancak yiyecek ve mühimmatların tükenmek üzere olduğunu gören osman paşa ordusuyla birlikte 9 aralık’ta kuşatmayı yararak plevne’den çıktı. rus hatlarına taaruza başladı. ilk rus hatları dağıtıldı, ancak rusların 5:1 asker avantajına sahip olduğu bir çatışma sonucu osmanlılar tekrar plevne’ye geri çekilmek zorunda kaldılar. kimi kaynaklar bu muharebede osman paşa’nın ayağından vurulması ve atının ölmesi neticesi kuvvetlerinde osman paşa öldü diye yayılan söylenti üzerine askerin moralinin bozulması ve ilerlemeyi sürdürememesinden dolayı ordunun geri çekilmek zorunda kaldığından söz eder. bu çatışmada ruslar 2.000 asker, osmanlılar ise 5.000 asker kaybetmişti. durumun çaresizliğini gören osman paşa ertesi gün (10 aralık 1877) 40.000’e yakın askeriyle birlikte teslim oldu.

kaynak: tr.wikipedia.org